Yasal Çerçeve

Türkiye'de fonksiyonel mantar ürünlerinin yasal statüsünü, sağlık beyanı kısıtlamalarını ve uluslararası karşılaştırmasını açıklayan referans sayfası. Sürüm 1.0 — Nisan 2026.

1. Türkiye'de Yasal Statü

Fonksiyonel mantarlar (Lion's Mane, Reishi, Cordyceps, Turkey Tail, Sparassis vb.) Türkiye Cumhuriyeti mevzuatında gıda ürünü olarak sınıflandırılır. Spesifik olarak:

Türk Gıda Kodeksi: Mantar bazlı kuru tozlar, çay ve kahve karışımları, gıda olarak değerlendirilir.
Takviye Edici Gıdalar Tebliği (Tebliğ No: 2013/49): Standart günlük dozun üzerinde konsantre formda satılan ürünler bu kapsama girer ve Tarım ve Orman Bakanlığı bildirimi gerektirir.
İlaç sınıflandırması: Hiçbir fonksiyonel mantar ürünü Türkiye'de ilaç olarak ruhsatlandırılmamıştır.

2. Sağlık Beyanı Yasakları

Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı ve Reklam Kurulu mevzuatına göre, gıda ve takviye edici gıda ürünleri için aşağıdaki ifadeler kesinlikle yasaktır:

"Tedavi eder", "iyileştirir", "önler", "yok eder"
"Hastalığı geçirir", "şifa verir", "mucizevi etki"
Spesifik hastalık adı + ürün ilişkilendirmesi (örn. "kanser için", "diyabet için")
Doktor, hasta, hastane görselleri kullanımı
"Onaylanmış", "klinik olarak kanıtlanmış" (resmi onay yoksa)

İhlali halinde Reklam Kurulu cezası, ürün toplatması ve idari para cezası uygulanır. mycovita.bio'da bu ifadeler hiçbir yazıda kullanılmaz.

3. İzin Verilen Açıklamalar

Yasal çerçeve içinde aşağıdaki ifadeler kullanılabilir:

Bileşenin kimyasal yapısının açıklanması (örn. "Beta-glukan, glikoz polimeridir.")
İn vitro ve hayvan modeli çalışmalarının kaynak verilerek aktarılması.
"Araştırılmaktadır", "literatürde tartışılmaktadır" formülasyonları.
Mantarın gıda kompozisyonu (protein, B vitamini, mineral içeriği) bilgileri.
Geleneksel kullanım tarihçesi (etnobotanik kaynak verilerek).

4. Yabani Mantar Toplama — Yasal Uyarı

Türkiye'de yabani mantar toplamak ve satmak Orman Genel Müdürlüğü mevzuatına tabidir. Toplama izni, koruma altındaki türler ve sezon sınırlamaları söz konusudur. Tüketim açısından yabani mantar identifikasyonu profesyonel mikolog gerektirir — Amanita phalloides ve diğer ölümcül türlerin görsel benzerleri vardır.

5. Çocuk, Hamile ve Emziren Anneler

Türkiye mevzuatı bu gruplar için takviye edici gıda kullanımında doktor onayı önerisini zorunlu tutar. Etiketlerde "Hamilelik ve emzirme döneminde doktorunuza danışınız" ifadesi gereklidir.

6. İlaç Etkileşimleri — Yasal Bilgilendirme

Fonksiyonel mantarların antikoagülan, immünosupresan, hipoglisemik ilaçlarla teorik etkileşim potansiyeli literatürde tartışılır. Bu sebeple kronik ilaç kullananlar için doktor bilgilendirmesi etik bir zorunluluktur. mycovita.bio'da İlaç Etkileşimleri Rehberi bu literatürü detaylı sunar.

7. Avrupa Birliği — Novel Food Regülasyonu

AB'de Regulation (EU) 2015/2283 kapsamında, 15 Mayıs 1997'den önce AB'de "önemli düzeyde" tüketilmemiş gıdalar "Novel Food" olarak sınıflandırılır. Bu durumda satışa çıkmadan önce European Food Safety Authority (EFSA) onayı gerekir.

Lion's Mane, Cordyceps gibi türlerin AB'de Novel Food statüsü tartışmalıdır. Bu sebeple MYCOVITA'nın uluslararası genişleme stratejisinde Avrupa pazarı dışlanmıştır. Hedef pazarlar: Birleşik Arap Emirlikleri, Birleşik Krallık, Amerika Birleşik Devletleri.

8. Birleşik Krallık — FSA Çerçevesi

Brexit sonrası UK, kendi novel food sürecini yürütmektedir (Food Standards Agency). AB onayları otomatik geçerli değildir. Mantar bazlı bazı türler için UK'da daha esnek statü mevcuttur ancak ürün bazında ön değerlendirme şarttır.

9. ABD — FDA ve Dietary Supplement Statüsü

ABD'de fonksiyonel mantarlar Dietary Supplement Health and Education Act (DSHEA, 1994) kapsamında "dietary supplement" olarak satılır. FDA ön onayı gerekmez ancak structure/function claim sınırlamaları vardır ve "FDA onaylı" ifadesi kullanılamaz.

10. Japonya — Onaylı Endikasyonlar

Japonya, fonksiyonel mantar bileşenlerine resmi sağlık otoritesi onayı vermiş tek ülkedir. PSK (Krestin) Trametes versicolor'dan türetilen bir polisakkarit-protein kompleksi olup, Japonya Sağlık Bakanlığı tarafından kemoterapi adjuvanı olarak onaylanmıştır (1977). Lentinan ise yine Japonya'da gastrik kanser adjuvanı olarak onaylıdır. Bu onaylar Japonya dışında genel olarak geçerli değildir.

Bu sayfa hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Spesifik mevzuat soruları için Tarım ve Orman Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı ve TİTCK'ya başvurulmalıdır.

Sürüm: 1.0 — Nisan 2026