Editöryel Politika

Bir sitenin neyi nasıl yazdığını bilmeden okuduğunuza ne kadar güveneceğinizi kestiremezsiniz. Bu sayfa onun için var: kaynakları nasıl seçtiğimiz, iddiaları nasıl etiketlediğimiz, neyi yazmadığımız ve hata bulduğumuzda ne yaptığımız burada yazılı.

Ne yapmaya çalışıyoruz

mycovita.bio bir bilgi sitesi. Satış sitesi değil. Amacı, mantarla ilgili merak edilen şeyi — mutfakta ne yapıldığından bir bileşenin literatürde nerede durduğuna kadar — abartmadan ve eksiltmeden anlatmak. Satış burada yapılmıyor; ürün tarafı ayrı yürüyor ve bu ayrımı neden koruduğumuz hakkımızda sayfasında yazılı.

Bir şeyin bilinmediğini söylemek de içeriktir; alanın en çok atlanan tarafı da bu, çünkü belirsizliği yazmak bir metni zayıf gösterir ve zayıf görünmek kimsenin işine gelmez. Bu sitede "henüz bilinmiyor", "veri ince" ve "karışık sonuçlar var" cümlelerini sık göreceksiniz, çünkü alan gerçekten öyle.

Editöryel bağımsızlık

mycovita.bio, MYCOVITA biyoteknoloji şirketi tarafından finanse edilir. Bunu açıkça yazıyoruz. Finansman içerik kararlarını yönlendirmez: hiçbir yazıda ürün satışını teşvik eden ifade kullanılmaz ve hiçbir bilimsel bulgu ticari çıkara göre eğilip bükülmez.

MYCOVITA'nın kendi üretim pratiği bir yazıda referans olarak geçtiğinde bu açıkça belirtilir ve başka üreticilerin farklı yaklaşımları da yazılır. Aynı kural olumsuz yönde de işler — kendi tercihimizin maliyetini ya da sınırını gizlemeyiz.

Kaynak hiyerarşisi

Kaynaklar şu sırayla değerlendirilir; yukarıdakinin olduğu yerde aşağıdaki tek başına yeterli sayılmaz:

• Birincil: PubMed/MEDLINE indeksli hakem denetimli çalışmalar, Cochrane sistematik derlemeleri, monografiler (WHO, EMA, Health Canada).
• İkincil: Üniversite yayınları, akademik kitaplar, ulusal sağlık otoritesi raporları (FDA, EFSA, T.C. Sağlık Bakanlığı).
• Üçüncül: Endüstri raporları, sertifikasyon kuruluşu yayınları, üretici belgeleri — yalnızca başka bir kaynakla doğrulandığında.

Blog yazıları, sosyal medya içerikleri ve kaynağı belirsiz "uzman görüşleri" referans olarak kullanılmaz. Atıf verilen çalışmaların listesi bibliyografyada toplanıyor.

Kanıt düzeyi etiketleme

Her bilimsel iddia, hangi tür kanıta dayandığıyla birlikte verilir. Aradaki fark önemli: hücre kültüründe görülen bir etki ile onaylanmış bir endikasyon arasında yıllar ve çoğu zaman birkaç başarısız çalışma vardır.

• İn vitro: Hücre kültüründe gözlenmiş — insana genellenemez.
• Hayvan modeli: Model organizmada gözlenmiş — insana doğrudan aktarılamaz.
• Klinik öncesi: Sınırlı insan verisi, faz I/II.
• Klinik: Faz III randomize kontrollü çalışma mevcut.
• Onaylı endikasyon: Resmi sağlık otoritesince kabul edilmiş kullanım (örneğin PSK, Japonya).

"Çalışmalar gösteriyor" ifadesi tek başına kullanılmaz; hangi çalışma olduğu yazılır. Bileşen bazında bugünkü durum klinik çalışmalar indeksinde.

Sağlık beyanı sınırı

Burada hiçbir mantar ya da bileşen için "tedavi eder", "iyileştirir", "önler", "yok eder" denmiyor. Takviye edici gıdalar için sağlık beyanı mevzuatça yasaktır; biz bunu ayrıca etik bir sınır olarak da benimsiyoruz. Yerine kullanılan dil şu: "araştırılıyor", "in vitro çalışmalarda gözlenmiş", "literatürde tartışılıyor".

Aynı sınırın bir başka yüzü de miktar: bu sitede doz ya da kullanım programı verilmez. Ne kadar kullanılacağı ürün etiketinde yazar ve etiket önceliklidir. Mutfak ölçüsü — su, süre, eşlikçi malzeme — bu kapsamın dışındadır. Mevzuat tarafındaki çerçeve yasal çerçevede, kullanım öncesi uyarılar güvenlik rehberinde.

Çıkar çatışması

Site MYCOVITA'ya aittir ve içerik MYCOVITA ekibi tarafından hazırlanır; yayına giren her metin insan onayından geçer. Hiçbir yazar dış sponsordan, ilaç firmasından ya da sertifikasyon kuruluşundan ödeme almaz. Üçüncü taraf bir ürün ya da üretici referans alındığında, MYCOVITA'nın o taraf ile ticari ilişkisi olup olmadığı belirtilir.

Yapay zeka kullanımı

Metinlerin hazırlanmasında yapay zeka araçları kullanılıyor: literatür özetleme, taslak yazımı, yapısal düzenleme ve tarama işleri. Bunu saklamıyoruz — bir sayfanın kendi üretim biçimi hakkında dürüst olmaması, içeriğinde dürüst olmasını da şüpheli hâle getirir.

Karşılığında iki şey yapıyoruz. İkisi de pazarlık konusu değil. Hiçbir metin insan onayı olmadan yayına girmiyor. Ve yayın öncesi mekanik denetimler koşuyor: sağlık beyanı ve doz kalıpları, kaynağı olmayan üretim iddiaları, kırık bağlantı, bağlantı etiketiyle hedefinin uyuşup uyuşmadığı ve metnin makine kokup kokmadığı ayrı ayrı ölçülüyor. Bir kontrol elde kalırsa iş bitmiş sayılmıyor.

Bu sitede bulamayacaklarınız

Yukarıdaki kurallar pratikte şu beş şeyin hiç yazılmaması demek. Listeyi açıkça veriyoruz, çünkü bir yayın ilkesinin en kolay sınandığı yer söyledikleri değil, dışarıda bıraktıklarıdır; bir siteyi bir haftada tanımak isterseniz neyi yazmadığına bakmak neyi yazdığına bakmaktan daha çok şey söyler.

• Hastalık adı ile tür eşleştirmesi. "Kanser için Reishi", "diyabet için Maitake" türü başlıklar burada olmaz; hem mevzuata aykırı hem de literatürün söylediğinden fazlasını söyler.
• Bireysel deneyimin kanıt yerine geçmesi. Deneyim değerlidir ama tek kişinin sonucu bilimsel sonuç değildir ve öyle sunulmaz.
• Kaynaksız bilimsel iddia. Bir cümle bilimsel bir şey söylüyorsa arkasında birincil kaynağı vardır.
• Onay görüntüsü veren süsler. Doktor görseli, rozet, "klinik olarak kanıtlanmış" ifadesi kullanılmaz. Gerçek bir onay yoksa onayı çağrıştıran bir işaret de olmaz.
• Ürüne yönlendiren yazı. Hiçbir metin bir satın alma kararına doğru itmez; ayrımın gerekçesi hakkımızda sayfasında.

Hesap verdiğimiz belgeler

Bu sayfa tek başına yeterli değil. Bir yayın ilkesi ancak sınanabildiği kadar geçerlidir ve sınamak için belge gerekir; o yüzden beş belge daha ayrı ayrı duruyor:

• Bibliyografya — sitedeki atıfların birincil kaynakları.
• Yasal çerçeve — sağlık beyanı sınırları ve tabi olduğumuz mevzuat.
• Klinik çalışmalar indeksi — bileşen bazında insan verisinin bugünkü durumu.
• Analiz raporları — elimizde hangi belgenin olduğu ve hangisinin henüz olmadığı.
• MYCOVITA Garantisi — ürünün kimliği, formülasyonu ve parti izlenebilirliği üzerine taahhüt; etki vaadi değil.

Hata bildirimi ve düzeltme

Hata, eksik kaynak ya da bayatlamış bir bilgi görürseniz iletişim sayfasından yazın. Bildirimler okunuyor. Düzeltme şöyle işliyor:

• Yazım hataları: Sessizce düzeltilir.
• Bilimsel düzeltmeler: Yazının sonuna düzeltme notu ve tarihi eklenir; değişiklik gizlenmez.
• Kaynak güncellemeleri: Yeni bir meta-analiz ya da sistematik derleme çıktığında ilgili yazı güncellenir.

Sorular da içeriği belirliyor: cevabı sitede olmayan bir soru çoğu zaman yeni bir yazıya dönüşüyor, sık gelenler ise sık sorulan sorulara giriyor.

Güncellik

Yazılar durağan değil; bir kısmı yayımlandıktan aylar sonra baştan yazılıyor. Bir metin yeniden ele alındığında eski hâlinin üstüne yazılır ve güncellenme tarihi görünür kalır; yazının içinde ayrıca sürüm numarası taşınmaz. Sebebi pratik: elle taşınan sürüm etiketleri kısa sürede gerçeği yansıtmayı bırakıyor, güncelleme tarihi ise kendiliğinden doğru kalıyor.

Telif ve alıntı

mycovita.bio içeriği, kaynak gösterilerek alıntılanabilir. Doğrudan kopyalama izin gerektirir; akademik ya da eğitim amaçlı kullanım için iletişim üzerinden yazabilirsiniz.

---

Kişisel verilerin nasıl işlendiği ayrı bir belgede: gizlilik politikası. Arşivin konu konu dizilmiş hâli ise okuma haritasında.