Lion's Mane Mantarı ve Beyin Bağırsak Aksı Üzerine Araştırmalar

Aslan yelesine "beyin mantarı" deniyor. Tanım doğru ama eksik; çünkü sinir sistemi kafatasında bitmiyor. Mide-bağırsak kanalının duvarında, sindirimi beyinden talimat beklemeden yöneten bir sinir ağı var: enterik sinir sistemi. Bu yazı, aslan yelesi (Hericium erinaceus) literatürünün bağırsak-beyin ekseninde nerede durduğunu anlatıyor; sıçan deneylerinin gösterdiği yere kadar gidip orada duruyor.

Sınır baştan: aslan yelesinin insanda bağırsak-beyin ekseni üzerinde ölçülmüş bir sonucu bu yazının kaynakları arasında yoktur. Aşağıdakiler hücre kültürü, sıçan modeli ve tek bir küçük insan çalışmasıdır.

İkinci beyin: enterik sinir sistemi

Enterik sinir sistemi (ENS), sindirim kanalının kas hareketini ve mukoza üzerinden sıvı geçişini denetler; sindirim, ENS ile merkezi sinir sisteminden gelen sinyallerin bütünleşmesiyle yürür ve iki sistemin payı sindirim kanalı boyunca değişir. Hirschsprung ve Chagas gibi ENS hastalıklarının yaşamı tehdit etmesi bu ağın önemini gösterir; enterik refleks yolları çok geniş bir kimyasal mesajcı ve reseptör yelpazesi kullanır (Furness, 2012). "İkinci beyin" benzetmesi buradan gelir; nöron sayısı için bu yazı rakam vermiyor, çünkü künyelediğimiz derleme sayı vermiyor.

Bağırsak-beyin ekseni, merkezi ve enterik sinir sistemleri arasındaki çift yönlü iletişimdir; beynin duygu ve biliş merkezlerini çevresel bağırsak işlevlerine bağlar. Bağırsak mikrobiyotasının bu iletişime sinirsel, endokrin, bağışıklık ve humoral yollarla katıldığı, verinin büyük ölçüde mikropsuz hayvan, probiyotik ve antibiyotik modellerinden geldiği bir derlemede toplanmıştır (Carabotti ve ark., 2015).

NGF: beyinde de, bağırsakta da

Sinir büyüme faktörü (NGF), nöronların gelişimi ve korunmasını düzenleyen nörotrofin ailesindendir. Aslan yelesinin bu yazıda anılma sebebi şu: meyve gövdesinden izole edilen hericenon C, D ve E ile miselyumdan izole edilen erinasin A, B ve C'nin hücre kültüründe NGF sentezini uyardığı gösterilmiştir (Kawagishi ve ark., 1991; Kawagishi ve ark., 1994).

Bu bulgu hücre kültürüne aittir. NGF'nin enterik sinir sistemi ve vagus üzerinden merkezi sinir sistemine etkisi ile aslan yelesi bileşenleri arasındaki bağ bu yazıda künyelenmiş bir çalışmaya dayanmıyor; bu nedenle sonuç aktarmıyoruz.

Tek insan çalışması ve şaşırtan notu

Nagano ve arkadaşları otuz kadını rastgele iki gruba ayırdı; bir grup dört hafta aslan yelesi içeren kurabiye, diğeri plasebo kurabiye yedi. Depresyon ölçeği (CES-D) ve belirsiz yakınma indeksi (ICI) skorları aslan yelesi grubunda alım öncesine göre anlamlı biçimde düştü; ICI'nin iki alt maddesinde plaseboya göre de fark vardı. Yazarların en ilginç notu şu: gözlenen değişim, aslan yelesinin NGF artırıcı etkisinden farklı bir mekanizmaya işaret ediyor (Nagano ve ark., 2010).

Otuz kişilik, dört haftalık, tek çalışma. Bağırsak ekseni ölçülmedi. Bu yazıda onu, "aslan yelesi = NGF" denkleminin bu literatürde bile tek açıklama olmadığını göstermek için anıyoruz.

Mikrobiyota ve kolit modeli

Diling ve arkadaşları TNBS ile kolit oluşturulan sıçanlara iki hafta aslan yelesi ekstraktları verdi. Kolon mukozasındaki hasar skorları ve miyeloperoksidaz aktivitesi düştü; mukozada NF-κB p65 ve TNF-α azalırken IL-10 ve Foxp3 arttı; bağırsak mikrobiyotasının yapısı model grubuna göre anlamlı biçimde değişti. Yazarlar polisakkarit fraksiyonunun prebiyotik rol oynayabileceğini, alkol ekstraktının ise bakterisit benzeri ve immünomodülatör etki gösterdiğini yazdı (Diling ve ark., 2017).

Bu bir sıçan kolit modelidir; sağlıklı insan bağırsağı değildir ve iltihaplı bağırsak hastalığı olan bir insanda ne olduğunu göstermez.

Kısa zincirli yağ asitleri: köprünün kendisi

Bağırsak bakterilerinin lif fermantasyonuyla ürettiği kısa zincirli yağ asitlerinin (SCFA) mikrobiyota-bağırsak-beyin iletişiminde anahtar rol oynadığı düşünülür; bağışıklık, endokrin, sinirsel ve humoral yollarla etkileşimleri tarif edilmiştir, ancak SCFA'ların psikolojik işlevi hangi yollarla etkilediği tam aydınlatılmamıştır ve insanda veri seyrektir (Dalile ve ark., 2019). Aslan yelesi polisakkaritlerinin insanda SCFA üretimini değiştirdiğini gösteren bir çalışma bu yazıda künyelenmiş değildir.

Mutfakta aslan yelesi

Aslan yelesinin lifli, deniz ürünü dokusuna benzeyen eti, onu mutfakta özel bir tür yapar; tavada kızartıldığında dış yüzey kızarırken içi sulu kalır. Sıcak demleme ile soğuk infüzyon (8-12 saat buzdolabında) iki hazırlama yöntemidir; bileşen profili farkını karşılaştıran bir çalışmaya dayanmıyoruz, ikisi mutfak tercihidir. Bu yazı süre ya da sıklık önermez.

Kanıt katları

• Fizyoloji, derleme: enterik sinir sistemi ve bağırsak-beyin ekseni (Furness, 2012; Carabotti ve ark., 2015).
• Hücre kültürü: hericenon ve erinasinlerin NGF sentezini uyarması (Kawagishi ve ark., 1991; 1994).
• Sıçan modeli: kolitte mukoza hasarı, sitokinler ve mikrobiyota (Diling ve ark., 2017).
• Küçük insan çalışması: otuz kadın, dört hafta, depresyon ve yakınma ölçekleri; bağırsak ölçülmedi (Nagano ve ark., 2010).
• Derleme, mekanizma: SCFA ve bağırsak-beyin iletişimi (Dalile ve ark., 2019).
• Gösterilmedi: aslan yelesinin insanda bağırsak-beyin ekseni, SCFA ya da ENS üzerinde sonucu.

Bilimsel referanslar

Furness, J.B. (2012). The enteric nervous system and neurogastroenterology. Nature Reviews Gastroenterology & Hepatology, 9(5), 286-294. PMID 22392290.

Carabotti, M. et al. (2015). The gut-brain axis: interactions between enteric microbiota, central and enteric nervous systems. Annals of Gastroenterology, 28(2), 203-209. PMID 25830558.

Kawagishi, H. et al. (1991). Hericenones C, D and E, stimulators of nerve growth factor (NGF)-synthesis, from the mushroom Hericium erinaceum. Tetrahedron Letters, 32(35), 4561-4564. DOI 10.1016/0040-4039(91)80039-9.

Kawagishi, H. et al. (1994). Erinacines A, B and C, strong stimulators of nerve growth factor (NGF)-synthesis, from the mycelia of Hericium erinaceum. Tetrahedron Letters, 35(10), 1569-1572. DOI 10.1016/S0040-4039(00)76760-8.

Nagano, M. et al. (2010). Reduction of depression and anxiety by 4 weeks Hericium erinaceus intake. Biomedical Research, 31(4), 231-237. PMID 20834180.

Diling, C. et al. (2017). Extracts from Hericium erinaceus relieve inflammatory bowel disease by regulating immunity and gut microbiota. Oncotarget, 8(49), 85838-85857. PMID 29156761.

Dalile, B. et al. (2019). The role of short-chain fatty acids in microbiota-gut-brain communication. Nature Reviews Gastroenterology & Hepatology, 16(8), 461-478. PMID 31123355.

İlgili okumalar

→ Mantarlar ve Saç: Dört Dolaylı Mekanizma

→ Erinacin Nedir?

→ Stres, Kortizol ve Adaptojenik Mantarlar

→ Neden MYCOVITA?

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. Herhangi bir sağlık kararı almadan önce hekiminize danışınız. Fonksiyonel mantarlar ilaç değildir ve hastalıkların tedavisinde kullanılamaz.

Atıf yapılan kaynak: 7  |  Yöntem: Editöryel Politika  |  Referanslar: Bibliyografya

Tür merkezi: Aslan Yelesi (Lion's Mane) Mantarı Nedir?