Oudemansiella raphanipes: Örtü Toprağı, Genom ve Kurutma

Aynı kültür mantarı yayınlarda üç farklı adla karşınıza çıkabilir: Oudemansiella raphanipes, Hymenopellis raphanipes ve kimi zaman Hymenopellis radicata. Çin'de Changgengu ticari adıyla geniş ölçekte yetiştirilen bu türün genomu ancak birkaç yıl önce dizilenmiştir (Zhu ve ark., 2023). O tarihten bu yana örtü toprağının mikrobiyolojisi, substrata göre değişen enzim profili ve kurutmanın tat bileşenlerine etkisi üzerine ayrı ayrı çalışmalar yayımlandı.

Ad karmaşası: Oudemansiella mı, Hymenopellis mi?

Xerula/Oudemansiella kompleksinde tür sayısı bakımından öne çıkan cins Hymenopellis'tir; bu cinsin birçok türü yenebilir ve bir kısmı kültüre alınmıştır (Liu ve ark., 2023). Aynı taksonomik çalışma, ITS ve nrLSU dizilerine dayanan bir filogeniyle H. raphanipes'i yeni kayıtlar arasında vermiştir (Liu ve ark., 2023). Üretim literatürü ise iki adı da kullanıyor. Yeşil küf etkenini tanımlayan çalışma kültür torbalarındaki mantarı Hymenopellis raphanipes olarak adlandırırken (Zeng ve ark., 2022), genom çalışması Oudemansiella raphanipes adını tercih etmiştir (Zhu ve ark., 2023).

Üçüncü ad genetik kaynak çalışmalarında görülüyor. 18 genetik kaynak suşunun yeniden dizilendiği bir çalışma bu materyali H. radicata adıyla vermiş, 12.050.448 SNP ve 2.335.179 InDel konumu saptamıştır (Cao ve ark., 2024). Popülasyon yapısı analizi suşları iki ayrı alt gruba ayırmış; suşlar genetik çeşitlilik, misel gelişme hızı ve verim bakımından belirgin farklılık göstermiştir (Cao ve ark., 2024). Hangi adın hangi materyale karşılık geldiği bu yüzden her çalışmada ayrıca okunmalı. Tür doğrulamanın mantığı mantarlarda DNA barkodlama yazısında anlatılıyor.

Genom: odun yıkımı ve eşleşme tipi

Genom çalışmasında eşleşmeye uygun iki monokaryon dizilenmiş, bunlardan birinde 21.308 protein kodlayan gen tanımlanmış ve bunların 56'sının terpen, tip I PKS, NRPS ve siderofor gibi sekonder metabolitlerin sentezinde rol alabileceği öngörülmüştür (Zhu ve ark., 2023). Genom dizileme sürecinin adımları mantar genomu nasıl dizilenir yazısında, bu tür gen gruplarının ne anlama geldiği sekonder metabolit gen kümeleri yazısında.

Aynı çalışmada tek kopyalı ortolog genlere dayanan filogeni türü Mucidula mucida'ya yakın konumlandırmış, Flammulina velutipes ile de belirgin bir gen sırası benzerliği bulunmuştur (Zhu ve ark., 2023). Enoki ile olan bu akrabalığın öteki ucu Enoki (Flammulina velutipes) sayfasında. Genomda 664 karbonhidrat aktif enzim (CAZyme) geni saptanmış; glikozid hidrolaz (GH) ve AA enzim aileleri karşılaştırılan 25 mantar genomundan belirgin biçimde fazla çıkmış, yazarlar bunu güçlü bir odun yıkım kapasitesinin işareti olarak yorumlamıştır (Zhu ve ark., 2023). Eşleşme tipi analizinde iki monokaryonun A lokusu gen düzeni bakımından korunmuş, B lokusu ise farklı bulunmuştur (Zhu ve ark., 2023).

Substrat, enzim profili ve kültür koşulları

Sekiz farklı substratla desteklenen Kirk ortamında yürütülen bir sekretom çalışmasında toplam 905 salgı proteini tanımlanmış, bunların yüzde 32,8-48,9'unu karbonhidrat aktif enzimler oluşturmuştur (Zhu ve ark., 2025). Kepek, pamuk çiğidi kabuğu ve mısır koçanı benzer bir enzim deseni verirken talaş hemiselüloz ve lignin parçalayan enzimlerin payını artırmış, mısır ıslatma suyu ise görece yüksek lakkaz ve mangan peroksidaz etkinliği oluşturmuştur (Zhu ve ark., 2025). Lignini oksitleyen bu enzim ailesi için lakkaz enzimi nedir yazısına bakabilirsiniz.

Daha eski bir laboratuvar çalışması, O. radicata adıyla incelenen izolatta misel gelişimi için uygun koşulları 25 °C ve pH 6 olarak bulmuş, karbon kaynağı olarak ksiloz, azot kaynağı olarak alanin öne çıkmıştır (Kim ve ark., 2005). Aynı çalışmada uygun C/N oranı yaklaşık 20:1 olarak raporlanmıştır (Kim ve ark., 2005). Bu oranın substrat hazırlığındaki yeri substratta C/N oranı yazısında ele alınıyor.

Örtü toprağı ve mikrobiyom

Bu tür, meyve gövdesi oluşumu için substratın üzerine serilen bir örtü katmanıyla yetiştiriliyor; katmanın genel işlevi örtü toprağı nedir yazısında. Beş farklı turba oranının denendiği bir çalışmada yüzde 70 turbalı örtü toprağı torba başına 279,21 g verim vermiş, bu değer turbasız kontrolden yüzde 38,12 yüksek bulunmuştur (Zhang ve ark., 2026). Aynı karışımda bakteri zenginliği artmış, bakteri ağı daha sıkı bağlantılı bir yapı göstermiş ve topluluk yapısını toprağın fiziksel özellikleri kimyasal özelliklerinden daha fazla etkilemiştir (Zhang ve ark., 2026).

Başka bir ekip bulguya farklı bir açıdan bakıyor. Yüksek verimli dizileme ile izlenen örtü toprağında mikrop çeşitliliği önce azalmış, meyve gövdesi dönemlerinde Trichoderma, Aspergillus ve Chaetomium gibi cinslerin bolluğu artmıştır (Tan ve ark., 2025). Aynı çalışmada sterilize edilen örtü toprağı verim ve kaliteyi olağan dezenfeksiyondan daha fazla artırmış, yazarlar örtü katmanının yararlı olduğunu ancak içindeki mikroorganizmaların mantarın gelişimi için gerekli olmayabileceğini öne sürmüştür (Tan ve ark., 2025).

Kültür torbalarındaki topraktan izole edilen yeşil sporlu suşlar çok genli filogeni ile yeni bir tür olarak tanımlanmış, Trichoderma hymenopellicola adı verilmiş ve Koch postülatlarıyla yeşil küf etkeni olduğu doğrulanmıştır (Zeng ve ark., 2022). Yeşil küfün kültür mantarlarındaki genel tablosu Trichoderma ve yeşil küf yazısında.

Kurutma yöntemi ve tat bileşenleri

Yedi kurutma yönteminin karşılaştırıldığı bir çalışmada ultrason destekli sıcak hava kurutma süreyi 60 °C'de yüzde 20, 80 °C'de yüzde 37,5 kısaltmıştır (Shen ve ark., 2023). 60 °C'de ultrason destekli kurutulan örnekte serbest amino asit 83,78 mg/g, eşdeğer umami konsantrasyonu 100 g başına 1491,33 MSG eşdeğeri olarak ölçülmüş; dondurarak kurutulan örnekte 5'-nükleotit içeriği 2,44 mg/g bulunmuştur (Shen ve ark., 2023). Mikrodalga, 80 °C sıcak hava ve 80 °C ultrason destekli kurutma ise tat bileşenlerini bozmuştur (Shen ve ark., 2023). Glutamat ile nükleotitlerin birlikte çalışması GMP ve umami sinerjisi yazısında açıklanıyor.

Üç yöntemin kıyaslandığı başka bir çalışmada vakumla dondurarak kurutulan örnekler rehidrasyon oranı ve doku gözenekliliği bakımından öteki yöntemleri geçmiş, fakat aroması sıcak havayla kurutulan örneklerinki kadar yoğun bulunmamıştır (Hou ve ark., 2024). Kurutulmuş örneklerde ortak 75 uçucu madde saptanmış, bunların çoğunluğunu alkanlar, alkoller ve esterler oluşturmuştur (Hou ve ark., 2024). Kurutma yöntemlerinin genel karşılaştırması için kurutma profilleri yazısına bakabilirsiniz.

Bilimsel referanslar

Cao, L. et al. (2024). Population genetic structure of Hymenopellis radicata germplasm resources based on genome re-sequencing. Front Microbiol, 15, 1287641. PMID 38328417. DOI 10.3389/fmicb.2024.1287641.

Hou, S. et al. (2024). Effect of Different Drying Methods on the Quality of Oudemansiella raphanipes. Foods, 13(7), 1087. PMID 38611391. DOI 10.3390/foods13071087.

Kim, S.B. et al. (2005). The Optimal Culture Conditions for the Mycelial Growth of Oudemansiella radicata. Mycobiology, 33(4), 230-4. PMID 24049506. DOI 10.4489/MYCO.2005.33.4.230.

Liu, Y.J. et al. (2023). A new species and new records of Hymenopellis and Xerula (Agaricales, Physalacriaceae) from China. PeerJ, 11, e16681. PMID 38144183. DOI 10.7717/peerj.16681.

Shen, Q. et al. (2023). Effect of Different Drying Methods on the Quality and Nonvolatile Flavor Components of Oudemansiella raphanipes. Foods, 12(3), 676. PMID 36766204. DOI 10.3390/foods12030676.

Tan, X. et al. (2025). Microbial Community Dynamics in Casing Soil and Impact on Oudemansiella raphanipes during Cultivation. Indian J Microbiol, 65(4), 1995-2003. PMID 41424894. DOI 10.1007/s12088-024-01412-5.

Zeng, X.Y. et al. (2022). Taxonomy and control of Trichoderma hymenopellicola sp. nov. responsible for the first green mold disease on Hymenopellis raphanipes. Front Microbiol, 13, 991987. PMID 36246254. DOI 10.3389/fmicb.2022.991987.

Zhang, B. et al. (2026). Peat promotes production of the edible mushroom Oudemansiella raphanipes by regulating casing soil microbiome. Front Microbiol, 17, 1774800. PMID 41939716. DOI 10.3389/fmicb.2026.1774800.

Zhu, L. et al. (2023). Whole Genome Sequence of an Edible Mushroom Oudemansiella raphanipes (Changgengu). J Fungi (Basel), 9(2), 266. PMID 36836380. DOI 10.3390/jof9020266.

Zhu, L. et al. (2025). Comparative secretome analysis of Oudemansiella raphanipes grown on different agricultural residues. J Proteomics, 317, 105445. PMID 40274096. DOI 10.1016/j.jprot.2025.105445.

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. Herhangi bir sağlık kararı almadan önce hekiminize danışınız. Fonksiyonel mantarlar ilaç değildir ve hastalıkların tedavisinde kullanılamaz.

Atıf yapılan kaynak: 10  |  Yöntem: Editöryel Politika  |  Referanslar: Bibliyografya