Yılan Mantar Hastalığı: Ophidiomyces'in Keşfi

Bir derlemeye göre 2006'dan beri ABD'nin doğusunda yabani yılanlarda ağır ve çoğu zaman ölümcül mantar kaynaklı deri enfeksiyonu bildirimlerinde belirgin bir artış olmuş ve hastalık ilk olarak çıngıraklı yılanlarda belgelenmiştir (Lorch ve ark., 2016). Hastalığa yılan mantar hastalığı ya da ofidiyomikoz adı verildi. Bu yazı etken mantarın nasıl tanımlandığını, nedenselliğin nasıl kanıtlandığını ve müze koleksiyonlarının hastalığın tarihini nasıl geriye çektiğini anlatıyor.

Bir mantarın ayrılması

Etken mantar, sürüngenlerden uzun süre Nannizziopsis vriesii'nin Chrysosporium anamorfu, kısaca CANV kompleksi adıyla anılan bir mantar grubundan yakın zamanda ayrılmıştır (Lorch ve ark., 2016). Sürüngenlerden alınan 49 CANV izolatının karşılaştırıldığı taksonomi çalışmasında Ophidiomyces cinsi tanımlanmış; Ophidiomyces ophiodiicola türünün yalnızca yılanlarda bulunduğu ve esaret altındaki ve yabani yılanlarda yeni ortaya çıkan bir patojen olduğu bildirilmiştir (Sigler ve ark., 2013). Türün adı daha sonra "ophidiicola" olarak düzeltilmiştir (Davy ve ark., 2021).

Derlemeye göre mantar Kuzey Amerika'nın doğusunda yaygındır, geniş bir konak aralığı vardır ve yabani yılanlardaki mantar kaynaklı deri enfeksiyonlarının başlıca nedenidir (Lorch ve ark., 2016). Amfibileri tehdit eden başka bir mantar salgını kitridiomikoz, yarasaları tehdit eden bir diğeri beyaz burun sendromu yazısında anlatılıyor.

Neden ve sonuç

Bir çalışmanın başlangıç noktasına göre mantar ile hastalık arasındaki nedensel ilişki henüz kurulmamıştı (Lorch ve ark., 2015). Laboratuvarda esaret altında üretilmiş mısır yılanları saf O. ophiodiicola kültürüyle enfekte edildiğinde, enfekte gruptaki 8 yılanın hepsinde yabani yılanlardaki hastalıkla aynı makroskopik ve mikroskopik lezyonlar gelişmiş, kontrol grubundaki 7 yılanda deri enfeksiyonu görülmemiştir (Lorch ve ark., 2015). Aşılamada kullanılan suş, enfekte grubun bütün hayvanlarının lezyonlarından yeniden elde edilmiş ve yazarlar O. ophiodiicola'nın hastalığın etkeni olduğu sonucuna varmıştır (Lorch ve ark., 2015).

Başka bir türde yapılan deneyde burun-dudak çukurundan saf kültürle aşılanan beş su mokasininin hepsinde aşılama yerinde deri lezyonu ya da yüz şişmesi gelişmiş, aşılanan yılanlarda ölüm oranı yüzde 40 olmuştur (Allender ve ark., 2015).

Müzelerdeki iz

Hastalık Kuzey Amerika'da 21. yüzyılın başında bildirildi, ama ofidiyomikozun tarihi araştırılmamıştı (Lorch ve ark., 2021). Müze örneklerinin incelenmesi, bildirilen ortaya çıkıştan 50 yıldan fazla önceye, 1945'e uzanan doğrulanmış vakalar ortaya koymuştur (Lorch ve ark., 2021).

Avrupa'da da benzer bir tarama yapıldı. Müze koleksiyonlarından, hastalıkla uyumlu lezyonları olan 22 serbest yaşayan yılan incelenmiş, 5 örnek pozitif çıkmış ve bunların içinde toplama tarihi eski olanı 1959'dur (Origgi ve ark., 2022). Güncel örneklerle yapılan taramada ise Büyük Britanya ve Çekya'da 2010-2016 arasında toplanan 33 ölü yılan ve 303 deri gömleğinin 26'sında, yani yüzde 8,6'sında mantar saptanmış; Avrupa izolatları Kuzey Amerika izolatlarından ayrı bir kolda yer almıştır (Franklinos ve ark., 2017).

Yeni mi, eski mi

On yıllık hedefli araştırmayı gözden geçiren bir çalışmaya göre, geriye dönük moleküler testler en erken doğrulanmış kaydı 1986'ya çekmiş ve eldeki kanıtlar patojenin yeni bir patojen değil, yaygın ve daha önce fark edilmemiş yerleşik bir patojen olduğu önerisini desteklemiştir (Davy ve ark., 2021). Aynı derlemede hastalık, esaret altındaki 121 yılanın 36'sında tanı almış ya da şüphelenilmiş, bunların yarısından fazlasında (yüzde 66,7) ölümcül olmuştur (Davy ve ark., 2021).

82 suşun genomunun incelendiği çalışmada ABD suşları Avrupa suşlarından ayrı bir kol oluşturmuş; bu iki kolun, mantarın yılanların Bering üzerinden doğal göçüyle kıtalar arası taşınmasına izin vermeyecek kadar yakın zamanda, yaklaşık 2000 yıl önce ayrıldığı hesaplanmıştır (Ladner ve ark., 2022). ABD'deki alt grupların en yakın ortak atası için ortalama tahminler 1985 ile 2007 arasına düşmüş; yazarlar bunu ABD'ye yakın zamanda birden çok giriş olduğu biçiminde yorumlamıştır (Ladner ve ark., 2022).

Avrupa'da sıcak noktalar

Avrupa'nın 10 ülkesinde, birden çok patojen suşuyla enfekte 21 yılan türünü kapsayan bir çalışmada, enfeksiyonun genelde düşük olduğu bir coğrafyada yalıtılmış hastalık sıcak noktaları bulunmuştur (Blanvillain ve ark., 2024). Birden çok patojen kolunun bulunduğu alanlarda konak enfeksiyon yaygınlığı daha yüksek çıkmış, pozitif saptamaların çoğu Natrix cinsinden türlerden gelmiştir (Blanvillain ve ark., 2024). Deniz tabanında bir mercan hayvanını hedef alan mantar salgını deniz yelpazesi aspergilozu yazısında anlatılıyor. Bir hayvan hastalığının bilim tarihine giden başka bir yolu pébrine yazısında.

Bilimsel referanslar

Allender, M.C. et al. (2015). Development of Snake Fungal Disease after Experimental Challenge with Ophidiomyces ophiodiicola in Cottonmouths (Agkistrodon piscivorous). PLoS One, 10(10), e0140193. PMID 26469977. DOI 10.1371/journal.pone.0140193.

Blanvillain, G. et al. (2024). Contribution of host species and pathogen clade to snake fungal disease hotspots in Europe. Commun Biol, 7(1), 440. PMID 38600171. DOI 10.1038/s42003-024-06092-x.

Davy, C.M. et al. (2021). Revisiting Ophidiomycosis (Snake Fungal Disease) After a Decade of Targeted Research. Front Vet Sci, 8, 665805. PMID 34136555. DOI 10.3389/fvets.2021.665805.

Franklinos, L.H.V. et al. (2017). Emerging fungal pathogen Ophidiomyces ophiodiicola in wild European snakes. Sci Rep, 7(1), 3844. PMID 28630406. DOI 10.1038/s41598-017-03352-1.

Ladner, J.T. et al. (2022). The population genetics of the causative agent of snake fungal disease indicate recent introductions to the USA. PLoS Biol, 20(6), e3001676. PMID 35737674. DOI 10.1371/journal.pbio.3001676.

Lorch, J.M. et al. (2015). Experimental Infection of Snakes with Ophidiomyces ophiodiicola Causes Pathological Changes That Typify Snake Fungal Disease. mBio, 6(6), e01534-15. PMID 26578676. DOI 10.1128/mBio.01534-15.

Lorch, J.M. et al. (2016). Snake fungal disease: an emerging threat to wild snakes. Philos Trans R Soc Lond B Biol Sci, 371(1709), 20150457. PMID 28080983. DOI 10.1098/rstb.2015.0457.

Lorch, J.M. et al. (2021). Confirmed Cases of Ophidiomycosis in Museum Specimens from as Early as 1945, United States. Emerg Infect Dis, 27(7), 1986-1989. PMID 34152968. DOI 10.3201/eid2707.204864.

Origgi, F.C. et al. (2022). Ophiodimyces ophiodiicola, Etiologic Agent of Snake Fungal Disease, in Europe since Late 1950s. Emerg Infect Dis, 28(10), 2064-2068. PMID 36148931. DOI 10.3201/eid2810.220564.

Sigler, L. et al. (2013). Molecular characterization of reptile pathogens currently known as members of the chrysosporium anamorph of Nannizziopsis vriesii complex and relationship with some human-associated isolates. J Clin Microbiol, 51(10), 3338-57. PMID 23926168. DOI 10.1128/JCM.01465-13.

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. Herhangi bir sağlık kararı almadan önce hekiminize danışınız. Fonksiyonel mantarlar ilaç değildir ve hastalıkların tedavisinde kullanılamaz.

Atıf yapılan kaynak: 10  |  Yöntem: Editöryel Politika  |  Referanslar: Bibliyografya