İçeriğe geç

Mantar İçecekleri

Füzel Alkoller ve Ehrlich Yolu: Amino Asitten Kokuya

Mayanın amino asitlerden yüksek alkol ve aroma kurduğu Ehrlich yolu: basamakları, dekarboksilaz genleri, füzel asitlerin hücreden çıkışı, şıranın azotu, şarapta gül kokusu ve biradaki yüksek alkoller üzerine çalışmalar.

Bira ve şarabın kokusunda şekerden gelmeyen bir pay var. Maya azot kaynağı olarak lösin, tirozin, fenilalanin ve metiyonin gibi amino asitleri Ehrlich yolu denen bir yolla kullanır; bu yolun ürettiği füzel asitler, füzel alkoller ve onlardan türeyen esterler bira ve şarap aromasına önemli katkı yapar (Hazelwood ve ark., 2006). Bu “yüksek alkollerden” biri şaraba gül kokusu katabilir (Tapia ve ark., 2022); buğday birasında ise fazlasının yol açtığı tat istenmeyen bir kusur sayılır (Sun ve ark., 2019). Aşağıda yolun basamaklarını, onu yürüten enzimleri ve bira ile şarapta neyin bu kokuları değiştirdiğini kaynaklarla izliyoruz.

Amino asitten alkole üç basamak

Metiyoninin yıkımı yolun iskeletini açıkça gösterir: amino asit önce transaminasyonla bir keto aside dönüşür, ardından bir karboksil grubunu kaybederek metional adlı aldehide, son olarak da indirgenerek metiyonol adlı alkole çevrilir (Perpète ve ark., 2006). Füzel alkol üretiminde Ehrlich yolunun anahtar basamağı, 2-okso asitlerin karboksil grubunu kaybetmesidir (Romagnoli ve ark., 2012). Azot kaynağı olarak fenilalanin, lösin ya da metiyonin verilen maya kültürlerinde ilgili füzel alkollerin yanında bunlara karşılık gelen organik asitler de yüksek düzeyde birikmiştir (Vuralhan ve ark., 2005).

Amino asitEhrlich ürünü
Lösin3-metilbütan-1-ol ve onun esteri 3-metilbütil asetat (Lin ve ark., 2023)
Valin ve izolösin2-metilbütan-1-ol, 2-metilpropil asetat ve 2-metilbütil asetat (Lin ve ark., 2023)
FenilalaninGül kokulu feniletanol ve feniletil asetat (Tapia ve ark., 2022)
MetiyoninMetional üzerinden metiyonol (Perpète ve ark., 2006)

Metiyonin bu listede biraz ayrı duruyor. Aynı çalışmada metiyoninden bir demetiyolaz etkinliğiyle metantiyol da oluştuğu ve geriye yeniden kullanılabilen bir karbon iskeleti kaldığı gösterilmiş; yazarlar bu yolu, yalnız füzel alkol bırakan öteki amino asit yollarından daha karmaşık ve daha tutumlu bulmuştur (Perpète ve ark., 2006). Fermantasyondaki bir başka kükürtlü koku için fermantasyonda hidrojen sülfür yazısına bakabilirsiniz.

Hangi enzim kesiyor?

Yolun ortasındaki karboksil kaybını yürütebilecek beş aday gen var: piruvat dekarboksilaz izoenzimlerini kodlayan PDC1, PDC5 ve PDC6, geniş substratlı bir dekarboksilazı kodlayan ARO10 ve etkinliği gösterilmemiş THI3 (Romagnoli ve ark., 2012). Fenilalanin, lösin ya da metiyonin azot kaynağı olduğunda bu beş gen arasında yalnız ARO10'un transkripsiyonu artmış; ARO10 tek başına açık tutulduğunda ise beklenen etkinliğin her koşulda ortaya çıkmaması, yazarları transkripsiyon sonrası bir denetim ya da ikinci bir protein olasılığına götürmüştür (Vuralhan ve ark., 2005).

Beş genin her biri ayrı ayrı ve tek başına çalıştırıldığında yalnız Pdc1, Pdc5 ve Pdc6 düz zincirli 2-okso asitleri kesebilmiş; mayanın treoninden n-propanol, norvalinden n-butanol üretmesi için bir Pdc izoenziminin bulunması gerekmiştir (Romagnoli ve ark., 2012). Aromatik fenilpiruvatı yalnız Aro10 ve Pdc5 kesmiş, Aro10 daha iyi kinetik özellikler göstermiş; yazarlar Aro10'un yüksek ilgisini dallı zincirli ve kükürtlü füzel alkollerin üretiminde ana katkı olarak yorumlamıştır (Romagnoli ve ark., 2012).

Ürünün hücreden nasıl çıktığı da ayrı bir soru. Lösin, metiyonin ya da fenilalanin üzerinde büyüyen hücrelerde ortak biçimde artan PDR12 geni bir ABC taşıyıcısını kodlar; bu taşıyıcının lösin, izolösin, valin, fenilalanin ve triptofandan türeyen füzel asitlerin dışarı atılmasında rol aldığı, füzel alkollerde ise rol almadığı gösterilmiştir (Hazelwood ve ark., 2006).

Şırada azot ne zaman eklenirse

Şıranın azot bileşimi, alkol fermantasyonunda aroma üretimini etkileyen etkenlerden biridir (Seguinot ve ark., 2018). Sentetik şırada amonyum ya da amino asit karışımının fermantasyonun başında ya da durağan evrenin başında eklendiği bir çalışmada eklemeler fermantasyon süresini her seferinde kısaltmış ve propanolün şırada özümlenebilir azot bulunduğunu gösteren bir metabolik işaret olduğu görülmüştür (Seguinot ve ark., 2018). Aynı çalışmada propanol dışındaki yüksek alkollerin üretimi değişmemiş, asetat esterleri ise ATF1 ve ATF2 genlerinin artan ifadesiyle fazla üretilmiştir (Seguinot ve ark., 2018). Füzel alkolün asetat esterine dönüştüğü basamak mayanın muz kokusu yazısında anlatılıyor.

Fenilalaninden gelen gül kokusu ise maya türüne göre değişiyor. S. kudriavzevii ve S. uvarum fenilalanin öncülünden S. cerevisiae'ye göre daha çok feniletanol ve feniletil asetat üretir; bu türlerin ARO80 düzenleyici gen allellerini taşıyan şarap S. cerevisiae suşları ARO9 ve ARO10 ifadesini artırarak fenilalanin varlığında iki bileşiği de daha çok üretmiştir (Tapia ve ark., 2022). Bu iki türün şarap mayasıyla melezleri melez şarap mayaları yazısında.

Biranın sıcaklığı, sorgumun azotu

Buğday birası üretiminde fazla yüksek alkolün yol açtığı istenmeyen tat bir sorun olarak tanımlanır (Sun ve ark., 2019). Üstten mayalanan bir S. cerevisiae suşu buğday birasında 20 °C'de litrede 297,85 mg yüksek alkol üretmiş, 25 °C'de bu miktar artmamıştır (Sun ve ark., 2019). Aynı çalışmada dallı zincirli amino asit, piruvat, fenilalanin ve prolin yolları belirleyici bulunmuş; TIR1 ve GAP1 genleri silinen suşlarda toplam yüksek alkol yüzde 23,5 ve yüzde 19,66 azalmıştır (Sun ve ark., 2019).

Amino asidi kıt bir şırada sorun tersine döner. Sorgum şırasının düşük amino asit içeriğinin endüstriyel ale mayasında aroma oluşumunu sınırladığı doğrulanmış; seçilen bir S. cerevisiae suşu ise 27 °C'ye uyumlu kalıp yüksek alkolleri ve esterleri verimli biçimde üretmiş, genç birada izoamil alkol litrede yaklaşık 116 mg'a ulaşmıştır (Tokpohozin ve ark., 2019). Afrika'nın geleneksel sorgum biralarındaki mayalar Afrika sorgum biralarında mayalar yazısında.

Alkolsüz birada da amino asit dengesi oynanabiliyor. Proteaz enzimiyle şıradaki lösin payı yüzde 7'den yüzde 11'e çıkarıldığında Saccharomycodes ludwigii ile 3-metilbütan-1-ol yüzde 87, 3-metilbütil asetat yüzde 64 artmış; Pichia kluyveri ile ise valin ve izolösinden gelen ürünler artarken 3-metilbütan-1-ol yüzde 58 azalmıştır (Lin ve ark., 2023). Aynı çalışmada ara ürün aldehitlerin miktarı da farklı ölçülerde artmıştır (Lin ve ark., 2023). Bu mayaların neden az alkol yaptığı kardeş yazı alkolsüz biranın mayaları içinde anlatılıyor.

Bilimsel referanslar

Hazelwood, L.A. et al. (2006). A new physiological role for Pdr12p in Saccharomyces cerevisiae: export of aromatic and branched-chain organic acids produced in amino acid catabolism. FEMS Yeast Res, 6(6), 937-45. PMID 16911515. DOI 10.1111/j.1567-1364.2006.00094.x.

Lin, C.L. et al. (2023). Increasing Higher Alcohols and Acetates in Low-Alcohol Beer by Proteases. Molecules, 28(11), 4419. PMID 37298894. DOI 10.3390/molecules28114419.

Perpète, P. et al. (2006). Methionine catabolism in Saccharomyces cerevisiae. FEMS Yeast Res, 6(1), 48-56. PMID 16423070. DOI 10.1111/j.1567-1356.2005.00005.x.

Romagnoli, G. et al. (2012). Substrate specificity of thiamine pyrophosphate-dependent 2-oxo-acid decarboxylases in Saccharomyces cerevisiae. Appl Environ Microbiol, 78(21), 7538-48. PMID 22904058. DOI 10.1128/AEM.01675-12.

Seguinot, P. et al. (2018). Impact of the timing and the nature of nitrogen additions on the production kinetics of fermentative aromas by Saccharomyces cerevisiae during winemaking fermentation in synthetic media. Food Microbiol, 76, 29-39. PMID 30166153. DOI 10.1016/j.fm.2018.04.005.

Sun, Z.G. et al. (2019). Identification by comparative transcriptomics of core regulatory genes for higher alcohol production in a top-fermenting yeast at different temperatures in beer fermentation. Appl Microbiol Biotechnol, 103(12), 4917-4929. PMID 31073877. DOI 10.1007/s00253-019-09807-x.

Tapia, S.M. et al. (2022). Functional divergence in the proteins encoded by ARO80 from S. uvarum, S. kudriavzevii and S. cerevisiae explain differences in the aroma production during wine fermentation. Microb Biotechnol, 15(8), 2281-2291. PMID 35536034. DOI 10.1111/1751-7915.14071.

Tokpohozin, S.E. et al. (2019). Selection of a new Saccharomyces yeast to enhance relevant sorghum beer aroma components, higher alcohols and esters. Food Microbiol, 83, 181-186. PMID 31202411. DOI 10.1016/j.fm.2019.05.014.

Vuralhan, Z. et al. (2005). Physiological characterization of the ARO10-dependent, broad-substrate-specificity 2-oxo acid decarboxylase activity of Saccharomyces cerevisiae. Appl Environ Microbiol, 71(6), 3276-84. PMID 15933030. DOI 10.1128/AEM.71.6.3276-3284.2005.

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. Herhangi bir sağlık kararı almadan önce hekiminize danışınız. Fonksiyonel mantarlar ilaç değildir ve hastalıkların tedavisinde kullanılamaz.

Atıf yapılan kaynak: 9  |  Yöntem: Editöryel Politika  |  Referanslar: Bibliyografya