Mantarlar ve Cilt Biyolojisi: Ergothionein Araştırmaları

Raftaki mantar özlü serumun etiketi "antioksidan koruma" diyor; mantar tozu satan sayfa ise "içeriden ışıltı". İkisi de aynı moleküle yaslanıyor: ergothionein. Peki bu molekül cilde gerçekten ulaşıyor mu, orada ne yapıyor ve bunu kim, hangi düzeyde ölçtü? Bu yazı üç mantar bileşenini (ergothionein, beta-glukan, triterpenler) cilt biyolojisi literatüründe nerede durduklarıyla anlatıyor. Kozmetik vaatleri değil, kanıt katlarını.

Baştan söyleyelim: mantar bileşenlerinin insan cildinde ölçülmüş bir klinik sonucu bu yazının kaynakları arasında yoktur. Aşağıdakiler hücre kültürü ve derleme düzeyindedir.

Cilt neden yaşlanır: oksidatif stres ve UV

Cilt yaşlanmasının iki yüzü var. İçsel yaşlanma zamanla gelir; dışsal yaşlanmayı ise büyük ölçüde UV ışınlarının tetiklediği oksidatif stres sürer. Reaktif oksijen türleri mitokondriden, bazı enzimlerden ve Fenton tepkimesinden doğar; derinin kendi savunması enzimler (süperoksit dismutaz, katalaz) ve küçük moleküller (C vitamini, E vitamini, glutatyon) üzerinden çalışır. Yaşla birlikte epidermisin kalsiyum gradyanı bozulur, korneosit zarfının bileşimi değişir ve bariyer işlevi azalır (Rinnerthaler ve ark., 2015).

Bu tablo, "antioksidan" sözcüğünün cilt bağlamında neden bu kadar sık geçtiğini açıklıyor. Ama açıklama, ürünü haklı çıkarmaz; hangi molekülün cilde ulaşıp orada çalıştığı ayrı ayrı gösterilmek zorunda.

Ergothionein, keratinositler ve OCTN1

Ergothionein kükürtlü bir amino asit; yalnız maya dışı mantarlar, mikobakteriler ve siyanobakteriler sentezler. İnsan vücudu üretemez, diyetle alır ve OCTN1 taşıyıcısı sayesinde dokularda milimolar düzeye kadar biriktirir. Antioksidan ve hücre koruyucu etkisi çok sayıda in vitro deneyde gösterilmiştir; canlıdaki antioksidan rolü ise henüz tam doğrulanmamıştır (Cheah & Halliwell, 2012).

Cilt için özel bir bulgu var. Markova ve arkadaşları, epidermal keratinositlerin hem dokuda hem kültürde OCTN1 ürettiğini ve ergothioneini içeri alıp biriktirdiğini ilk kez göstermiştir; güneş benzeri UV ile oksidatif strese sokulan keratinosit kültürlerinde bu birikim reaktif oksijen türlerini ve DNA, protein, lipit hasarını azaltmış, hücre canlılığını artırmıştır (Markova ve ark., 2009). Bu bir hücre kültürü bulgusudur: cilt hücrelerinin molekülü kullanabildiğini kanıtlar, mantar yiyen ya da krem süren bir insanda ne olduğunu kanıtlamaz.

Aradaki boşluk şurada: ağızdan alınan ergothioneinin insan cildine ulaşıp orada biriktiğini ölçen bir çalışma bu yazıda künyelenmiş değildir. "İçeriden ışıltı" cümlesi bu boşluğun üstüne kurulmuş bir vaattir.

Beta-glukan ve cilt bariyeri

Beta-glukan kozmetikte nemlendirici ve "yaşlanma karşıtı" olarak anılıyor. Du ve arkadaşlarının derlemesi bu başlıkları topluyor: antioksidan etki, kırışıklık karşıtı etki, UV koruması, yara iyileşmesi, nem tutma ve deriye nüfuz (Du ve ark., 2014). İki not düşmek gerek. Birincisi, derleme tahıl ve mikroorganizma kaynaklı beta-glukanı kapsar; mantar beta-glukanına özgü bir sonuç bildirmez. İkincisi, bunlar topikal kozmetik uygulamaya ait başlıklardır; mantar yemekle cilt bariyeri arasındaki bağ bu yazıda künyelenmiş bir çalışmaya dayanmıyor, bu nedenle sonuç aktarmıyoruz.

Hyalüronik asit benzetmesi de sık geçer. Bu benzetmeyi ölçen bir karşılaştırma bu yazının kaynakları arasında yoktur; benzetme olarak bile aktarmıyoruz.

Triterpenler ve inflamasyon

Reishi'nin acı tadını veren triterpenler, ganoderik asitler, hücre düzeyinde inflamasyon literatürünün gözde molekülleri. Mantar ekstraktlarının ve izole metabolitlerinin anti-inflamatuar potansiyeli bir derlemede toplanmıştır (Taofiq ve ark., 2016). Bu derlemenin kapsamı hücre ve hayvan modelleridir; egzama, rozasea ya da akne için bir insan çalışması bu yazının kaynakları arasında yoktur.

Bu yüzden "Reishi cilt iltihabını azaltır" cümlesini kurmuyoruz. Kurulabilen cümle şu: Reishi triterpenlerinin inflamasyon yolaklarıyla hücre düzeyinde etkileştiği biliniyor; ciltteki karşılığı ölçülmemiş.

İçeriden mi dışarıdan mı

Topikal (krem, serum): Ergothionein ve beta-glukan içeren kozmetik formülasyonlar var. Yukarıdaki keratinosit bulgusu topikal yolun mantığını açıklıyor: molekül hücreye taşıyıcıyla giriyor. Ama kozmetik ürün kozmetik kategorisindedir; tedavi iddiası taşımaz ve taşıyamaz.

Oral (mantar tozu, yemek): Diyetle alınan ergothioneinin dokularda biriktiği biliniyor (Cheah & Halliwell, 2012). Cilde özgü birikim ve cilt sonucu ise ölçülmemiş. Tüketim süresi ya da miktarına bağlı bir sonuç bu yazıda kurulmaz.

Ciddi ya da süregelen bir cilt sorununda ilk durak dermatologdur; mantar bileşenleri temel cilt bakımının, güneş korumasının ve dengeli beslenmenin yerine geçmez.

Tremella neden hep anılır

Kar mantarı (Tremella fuciformis) cilt bağlamında en çok anılan tür; MYCOVITA portföyünde yok. Polisakkaritleri için antioksidan, anti-inflamatuar ve "yaşlanma karşıtı" dahil çeşitli biyoaktiviteler bildirilmiş, yapı-aktivite ilişkisi NMR ve kütle spektrometrisiyle incelenmiştir (Wu ve ark., 2019). Nem tutma başlığında bu derleme sayı vermez; biz de vermiyoruz.

Adı geçen türler

King Oyster, shiitake, maitake: ergothionein taşıyan yenilebilir türler; molekülün cilt hücrelerinde kullanıldığı kültürde gösterildi, yemekten cilde giden yol ölçülmedi.

Reishi: triterpenlerin inflamasyon yolaklarıyla hücre düzeyindeki etkileşimi derlemelerde; ciltte insan verisi yok.

Tremella: polisakkarit biyoaktiviteleri derlemede; nem tutma için sayı yok, portföyde yok.

Bilimsel referanslar

Rinnerthaler, M. et al. (2015). Oxidative stress in aging human skin. Biomolecules, 5(2), 545-589. PMID 25906193.

Cheah, I.K. & Halliwell, B. (2012). Ergothioneine; antioxidant potential, physiological function and role in disease. Biochimica et Biophysica Acta, 1822(5), 784-793. PMID 22001064.

Markova, N.G. et al. (2009). Skin cells and tissue are capable of using L-ergothioneine as an integral component of their antioxidant defense system. Free Radical Biology and Medicine, 46(8), 1168-1176. PMID 19439218.

Du, B. et al. (2014). Skin health promotion effects of natural beta-glucan derived from cereals and microorganisms: a review. Phytotherapy Research, 28(2), 159-166. PMID 23494974.

Taofiq, O. et al. (2016). Anti-inflammatory potential of mushroom extracts and isolated metabolites. Trends in Food Science & Technology, 50, 193-210. DOI 10.1016/j.tifs.2016.02.005.

Wu, Y.J. et al. (2019). Structure, bioactivities and applications of the polysaccharides from Tremella fuciformis mushroom: a review. International Journal of Biological Macromolecules, 121, 1005-1010. PMID 30342120.

İlgili okumalar

→ MADALYON | King Oyster

→ Mantarlar ve Saç: Dört Dolaylı Mekanizma

→ Mantar ve Yaşlanma: Ergothionein Literatürü

→ Stres, Kortizol ve Adaptojenik Mantarlar

→ Sparassis Crispa Mantarı ve Yüksek Beta-Glukan Profili Ansiklopedisi

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. Herhangi bir sağlık kararı almadan önce hekiminize danışınız. Fonksiyonel mantarlar ilaç değildir ve hastalıkların tedavisinde kullanılamaz.

Atıf yapılan kaynak: 6  |  Yöntem: Editöryel Politika  |  Referanslar: Bibliyografya

Tür merkezi: Reishi Mantarı Nedir, Tadı ve Kullanımı Nasıldır?