İçeriğe geç

Güvenlik

Tahıllarda Enniatin ve Beauverisin: Yeni Ortaya Çıkan Fusarium Toksinleri

Tahıllarda enniatin ve beauverisin: siklik depsipeptit kimyası, enniatin sentetaz geni, bu toksinleri üreten Fusarium türleri, Finlandiya, Danimarka, İtalya ve Sırbistan ölçümleri, maltlama, bira yapımı ve ekmek pişirme.

Enniatinle bulaşmış arpadan bira yapıldığında toksin bardağa ulaşmamış: son biralarda enniatin saptanamamış, neredeyse tamamı süzmeden sonra geride kalan posaya geçmiştir (Vaclavikova ve ark., 2013). Enniatinler ve beauverisin, küçük taneli tahıllarda sıkça saptanan ama yasal düzenlemeye bağlanmamış "yeni ortaya çıkan" mikotoksinler arasında sayılır ve Avrupa'nın birçok yerindeki taramalarda bildirilmiştir (De Battistis ve ark., 2026). Bu iki toksin ailesinin kimyası, onları üreten Fusarium türleri, farklı ülkelerin tahıllarındaki ölçümler ve bira ile ekmek hattındaki akıbetleri aşağıda.

Halka biçiminde peptitler

Beauverisinler, enniatinler ve beauvenniatinler, ribozom dışı yolla sentezlenen siklik depsipeptitlerdir ve Fusarium mikotoksinlerinin ana gruplarından birini oluşturur (Urbaniak ve ark., 2020). Bu molekül ailesinin kimyasında, biyosentezinde ve gıda ile yemdeki görülüşünde büyük bir çeşitlilik vardır (Urbaniak ve ark., 2020).

Enniatin sentetaz adlı çok işlevli enzimin geni Fusarium scirpi'de tanımlanmıştır: esyn1 adlı bu gen, N-metil peptit sentetazı kodlayan genlerin bilinen ilk örneği olarak bildirilmiş, 9393 baz çiftlik okuma çerçevesiyle 3131 amino asitlik çok işlevli bir enzimi kodlar (Haese ve ark., 1993). Enzimde mikrobiyal peptit sentetazlarına benzeyen iki bölge bulunur; bunlardan birinin içine giren 434 amino asitlik bir parça, metiltransferazlarda korunan bir motife benzediği için N-metil aktarım işlevini taşıyan kısım olarak yorumlanmıştır (Haese ve ark., 1993). Beauverisinin adını taşıyan böcek patojeni mantarın öyküsü Beauveria bassiana yazısında.

Hangi Fusarium hangisini yapar

Orta İtalya'da 2009 ve 2010'da hasat edilen 162 makarnalık ve ekmeklik buğday örneğinden ayrılan Fusarium avenaceum, F. poae, F. equiseti ve F. sporotrichioides suşları önce esyn1 geni açısından taranmıştır (Covarelli ve ark., 2015). F. avenaceum ve F. poae suşlarının hepsi geni taşımış; F. avenaceum suşlarının hepsi laboratuvarda enniatin üretmiş ama beauverisin üretmemiş, F. poae suşlarının hepsi ise beauverisin üretmiş, bir kısmı beauverisinin yanında enniatin de üretmiştir (Covarelli ve ark., 2015). Aynı tanelerde özellikle enniatinler belirgin düzeyde bulunmuş, beauverisinle birlikte görülen bulaşmalar da kaydedilmiştir (Covarelli ve ark., 2015).

Kuzeyden güneye ölçümler

Finlandiya'da 2001-2002 hasadından 38 tahıl örneği incelendiğinde enniatin B ve B1 bütün örneklerde bulunmuş; enniatin A, enniatin A1 ve beauverisin örneklerin sırasıyla yüzde 74, 95 ve 95'inde saptanmıştır (Jestoi ve ark., 2004). Yüksek düzeyler uzun bir yağışlı dönemin ardından sonbaharda geç hasat edilen örneklerde ölçülmüş; o yıllarda Finlandiya'da baskın Fusarium türü olan F. avenaceum ile enniatin B ve B1 düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur (Jestoi ve ark., 2004).

Danimarka'da 2010 hasadı yulaf, buğday ve arpa ile 2011 hasadı çavdarda yapılan ölçümlerde dört enniatinin görülme sıralaması B, B1, A1, A biçiminde çıkmış, enniatin B ürün türünden bağımsız olarak test edilen bütün örneklerde saptanmıştır (Svingen ve ark., 2017).

Sırbistan'da 2016-2018 hasatlarından 190 ticari mısır örneğinde başlıca kirleticiler moniliformin, beauverisin ve fusaproliferin olmuş; enniatinler ise ya hiç saptanmamış ya da örneklerin yüzde 20'sinden azında bulunmuştur (Jajić ve ark., 2019). Genel bulaşmanın zirve yaptığı 2016'da moniliformin ve beauverisin örneklerin yüzde 50-80'inde bulunmuş; sonraki iki yılda bu toksinlerin yüksek düzeyleri, mısırın ipek çıkarma döneminde, temmuzda ve ağustos başında yağışın yüksek ve havanın sıcak olduğu bölgelerde görülmüştür (Jajić ve ark., 2019).

Mikotoksin üreten birçok Fusarium türü görece ılık ve nemli koşullarda çoğalır ve daha patojen davranır; yazarlara göre Avrupa'da süren iklim değişikliği bu türlerin yayılmasını destekleyip yeni ortaya çıkan mikotoksinlerin üretimini artırabilir (De Battistis ve ark., 2026). Yulafta aynı cinsin başka bir toksin grubunun izi yulafta T-2 ve HT-2 toksinleri yazısında anlatılıyor.

Malt, bira ve ekmek

Bulaşmış arpa ve buğdayın maltlama, bira yapımı, öğütme ve ekmek pişirmede izlendiği çalışmada enniatinler bütün teknolojilerde anlamlı biçimde azalmış, düşüşün belirginleştiği adım bira yapımı olmuştur (Vaclavikova ve ark., 2013). Yazarlar posaya geçişi büyük olasılıkla enniatinlerin suda sınırlı çözünmesine bağlamış; ekmek pişirmede ise enniatin düzeyi başlangıçtaki unun yüzde 30'una inmiş, bunun yüksek sıcaklıktaki bozunmayla açıklanabileceği düşünülmüştür (Vaclavikova ve ark., 2013).

Fusarium culmorum, F. sporotrichioides ve F. avenaceum aşılanmış iki arpa çeşidinden bira üretilip her adımın izlendiği bir başka çalışmada enniatin derişimi posanın ayrılmasıyla ya da sonunda kaynatma sırasında oluşan sıcak çökeltiyle büyük ölçüde azalmıştır (Habler ve ark., 2017). Aynı biralarda deoksinivalenol ve asetillenmiş türevlerinin yüzde 35-52'si süzmeden sonra birada kalmıştır (Habler ve ark., 2017). Tarladaki Fusarium küflerinin malta taşınan başka bir izi bira şişeden neden taşar yazısında, deoksinivalenolün değirmen ve fırındaki yolu buğdayda deoksinivalenol yazısında.

Aynı cinsin bir başka toksininin mısırdan yağa uzanan yolu mısır ve tahılda zearalenon yazısında.

Bilimsel referanslar

Covarelli, L. et al. (2015). Biosynthesis of beauvericin and enniatins in vitro by wheat Fusarium species and natural grain contamination in an area of central Italy. Food Microbiol, 46, 618-626. PMID 25475336. DOI 10.1016/j.fm.2014.09.009.

De Battistis, F. et al. (2026). Enniatins and beauvericin as emerging mycotoxins in the context of climate change in Europe. Toxins (Basel), 18(5), 209. PMID 42188611. DOI 10.3390/toxins18050209.

Haese, A. et al. (1993). Molecular characterization of the enniatin synthetase gene encoding a multifunctional enzyme catalysing N-methyldepsipeptide formation in Fusarium scirpi. Mol Microbiol, 7(6), 905-914. PMID 8483420. DOI 10.1111/j.1365-2958.1993.tb01181.x.

Habler, K. et al. (2017). Fate of Fusarium toxins during brewing. J Agric Food Chem, 65(1), 190-198. PMID 27931101. DOI 10.1021/acs.jafc.6b04182.

Jajić, I. et al. (2019). Emerging Fusarium mycotoxins fusaproliferin, beauvericin, enniatins, and moniliformin in Serbian maize. Toxins (Basel), 11(6), 357. PMID 31248156. DOI 10.3390/toxins11060357.

Jestoi, M. et al. (2004). Presence and concentrations of the Fusarium-related mycotoxins beauvericin, enniatins and moniliformin in Finnish grain samples. Food Addit Contam, 21(8), 794-802. PMID 15370831. DOI 10.1080/02652030410001713906.

Svingen, T. et al. (2017). Enniatin B and beauvericin are common in Danish cereals and show high hepatotoxicity on a high-content imaging platform. Environ Toxicol, 32(5), 1658-1664. PMID 27628925. DOI 10.1002/tox.22367.

Urbaniak, M. et al. (2020). Fusarium cyclodepsipeptide mycotoxins: chemistry, biosynthesis, and occurrence. Toxins (Basel), 12(12), 765. PMID 33287253. DOI 10.3390/toxins12120765.

Vaclavikova, M. et al. (2013). 'Emerging' mycotoxins in cereals processing chains: changes of enniatins during beer and bread making. Food Chem, 136(2), 750-757. PMID 23122123. DOI 10.1016/j.foodchem.2012.08.031.

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. Herhangi bir sağlık kararı almadan önce hekiminize danışınız. Fonksiyonel mantarlar ilaç değildir ve hastalıkların tedavisinde kullanılamaz.

Atıf yapılan kaynak: 9  |  Yöntem: Editöryel Politika  |  Referanslar: Bibliyografya