Islak Kabarcık Hastalığı: Mycogone perniciosa

Kültür mantarı üretiminde bazı sorunlar tek tek mantarlarla değil, yetiştirme yüzeyinin tamamıyla ilgilidir. Islak kabarcık hastalığı bunlardan biri ve etkeni bir mikoparazit: başka bir mantarı konak edinen Mycogone perniciosa. Literatürde hastalık, dünya genelinde kültür mantarı üretiminde ağır kayıplara yol açan başlıca mantar hastalıklarından biri olarak tanımlanıyor (Gea ve ark., 2021). Aşağıda etkenin genomu, enfeksiyon sırasında devreye giren gen grupları, izolatlar arasındaki farklar, direnç kaynakları ve hastalıklı dokudaki bakteri topluluğu araştırmalar üzerinden ele alınıyor.

Etken hangi mantar

Mycogone perniciosa, kültür mantarında ıslak kabarcık hastalığının etkeni olarak bildirilen bir mikoparazittir (Kumar ve ark., 2021). MgR1 suşunda 39 Mb büyüklüğünde bir taslak genom elde edilmiş ve 9276 gen öngörülmüştür (Kumar ve ark., 2021). Aynı çalışmada öngörülen genlerin 1512'si, yani yüzde 16'sı salgı proteinlerini kodlarken 1296 gen patojenlikle ilişkili proteinlerle eşleşmiştir (Kumar ve ark., 2021). Yazarlar suşun protein veri tabanı karşılaştırmasında Trichoderma arundinaceum ile yakınlık gösterdiğini bildirmiştir (Kumar ve ark., 2021). Trichoderma cinsinin üretimdeki öteki yüzü Trichoderma ve yeşil küf sorunu yazısının konusu.

Tür içindeki çeşitlilik mitokondri genomlarında da görülüyor. On iki izolatın mitokondri genomlarının karşılaştırıldığı çalışmada 89.080 ile 93.199 baz çifti arasında değişen beş farklı mitokondri DNA haplotipi saptanmıştır (Deng ve ark., 2021). Aynı çalışmada bütün mitokondri genomları 14 protein kodlayan gen ile 2 rRNA ve 27 tRNA genini taşırken intronların sayısı, yerleşim noktaları ve dizileri genomlar arasında belirgin biçimde farklılaşmıştır (Deng ve ark., 2021).

Enfeksiyon sırasında hangi genler açılıyor

Mikoparazitin konağa girerken kullandığı araçların bir bölümü hücre duvarını hedefleyen enzimlerdir. M. perniciosa genomunda tanımlanan 41 GH18 kitinaz geninin incelendiği çalışmada bu genler korunmuş alanlarına göre üç grup ve sekiz alt gruba ayrılmıştır (Yang ve ark., 2020). Aynı çalışmada kültür mantarının enfeksiyonu sırasında taşıyıcılar, hücre duvarı parçalayıcı enzimler, sitokrom P450, patojenlikle ilişkili genler, sekonder metabolitler ve transkripsiyon faktörleri belirgin biçimde artan ifade göstermiştir (Yang ve ark., 2020). Kırk bir GH18 geninin 23'ü farklı ifade edilmiş ve bu genler aşılamadan sonraki üçüncü günden başlayarak birbirini izleyen enfeksiyon evrelerinde okunmuştur (Yang ve ark., 2020). Mantar enzimlerinin genel çerçevesi selülaz enzimi nedir yazısında.

İzolatlar birbirinin aynı değil

Çin'de farklı illerden toplanan 18 izolatın incelendiği çalışmada izolatlar Koch kurallarıyla doğrulanmış ve aralarında patojenlik bakımından fark bulunmuştur (Li ve ark., 2019). Aynı çalışmada AFLP belirteçleri izolatları iki ayrı gruba ayırmış, Jaccard benzerlikleri yüzde 0,39 ile 0,64 arasında değişmiştir (Li ve ark., 2019). Yazarlar genetik çeşitlilik ile izolatların coğrafi kökeni arasında bir ilişki bulunmadığını bildirmiştir (Li ve ark., 2019). Tek bir izolatla yürütülen denemenin sonucu, başka bir bölgedeki izolata doğrudan taşınamıyor.

Direnç nerede aranıyor

Konak tarafındaki değişkenlik de ölçülmüş durumda. Yirmi sekiz Agaricus bisporus suşunun örtü toprağına M. perniciosa spor süspansiyonu verilerek sınandığı çalışmada Çin'deki Tibet Platosu kökenli 10 yabani suş dirençli, altı ülkeden gelen 13 kültür suşu ise duyarlı bulunmuştur (Fu ve ark., 2016). Aynı çalışmada geliştirilen 17 yeni SSR belirteciyle 28 suşta toplam 88 alel saptanmış, lokus başına gözlenen alel sayısı 2 ile 8 arasında değişmiştir (Fu ve ark., 2016). Yazarlar Çin kökenli yabani kaynakların ıslah için başlangıç malzemesi oluşturabileceğini bildirmiştir (Fu ve ark., 2016). Suş kimliğinin üretimdeki ağırlığı sertifikalı misel yazısında ayrıca ele alınıyor.

Hastalıklı dokudaki bakteri topluluğu

Hastalığın yalnız iki mantar arasında geçtiği bir olay olmadığı, bakteri topluluklarının da tabloya girdiği görülüyor. 16S rRNA geninin V3-V4 bölgesinin dizilendiği çalışmada sağlıklı örneklerle M. perniciosa ile enfekte örnekler arasında bakteri topluluğu bileşimi belirgin biçimde farklılaşmıştır (Martín ve ark., 2026). Aynı çalışmada Enterobacteriaceae grubuna ait bir soy enfekte örneklerde yüzde 70,72 göreli bollukla bulunurken sağlıklı örneklerde yüzde 27,12 düzeyinde kalmış, enfekte örneklerde alfa çeşitlilik ölçütleri düşmüştür (Martín ve ark., 2026). Yazarlar grup başına üç örnekle çalıştıklarını, tür düzeyindeki tanımlamaların geçici olduğunu ve bulguların nedensellik değil bağıntı düzeyinde kaldığını ayrıca belirtmiştir (Martín ve ark., 2026).

Örtü katmanının malzemesi bu tabloyu tek başına çevirmiyor. İki turba tipi ve karışımlarının karşılaştırıldığı çalışmada yapay olarak eklenen kuru ve ıslak kabarcık etkenlerine karşı malzemelerin hiçbiri hastalığı bastırma üstünlüğü göstermemiş, verim kayıpları malzemeden bağımsız olarak benzer kalmıştır (Carrasco ve ark., 2019). Aynı çalışmada kültür mantarı katmanı sardıktan sonra bakteri çeşitliliği artmış, mantar çeşitliliği belirgin biçimde azalmıştır (Carrasco ve ark., 2019). Katmanın kendisi örtü toprağı nedir yazısında ayrıntılanıyor.

Kompost ve örtüdeki bakterilerle yürütülen denemeler

Faz 1 kompostundan ve örtü toprağından izole edilen bakterilerle yapılan çalışmada 11 baskın mezofilik ve termofilik bakteri 16S rRNA dizilemesiyle tanımlanmıştır (Kumar ve ark., 2025). Aynı çalışmada örtü toprağından gelen bir Pseudomonas aeruginosa izolatı laboratuvar koşullarında M. perniciosa miselinin gelişmesini yüzde 91,89 oranında engellemiştir (Kumar ve ark., 2025). Aynı denemede dört izolatın birlikte aşılandığı komposttan 100 kilogram substrat başına 16,20 kilogram ürün alınırken aşılanmamış kontrolde bu değer 12,84 kilogram olmuştur (Kumar ve ark., 2025). Kompostun kendi mikrobiyoloji tarafı mantar kompostu nedir yazısında.

Bu bulguları okurken

Bir derleme, kültür mantarı üretiminde kuru kabarcık, örümcek ağı, ıslak kabarcık ve yeşil küf gibi hastalıkların ürün yüzeyini daraltarak ya da meyve gövdelerine zarar vererek kayba yol açtığını, aynı etken maddelerin tekrar tekrar kullanılmasının ise dirençli suşların ortaya çıkmasıyla sonuçlandığını bildiriyor (Gea ve ark., 2021). Buradaki sonuçlar belirli izolatlar, suşlar ve deney düzenleri için geçerli; hiçbiri bir uygulama tarifi değil ve kimyasal kullanımına ilişkin ayrıntı bu yazının kapsamı dışında. Aynı ailedeki öteki tabloları kuru kabarcık hastalığı ve örümcek ağı hastalığı yazılarında, konak türün kendisini ise kültür mantarı tür ansiklopedisi sayfasında bulabilirsiniz.

Bilimsel referanslar

Carrasco, J. et al. (2019). Casing microbiome dynamics during button mushroom cultivation: implications for dry and wet bubble diseases. Microbiology (Reading), 165(6), 611-624. PMID 30994437. DOI 10.1099/mic.0.000792.

Deng, Y. et al. (2021). Intraspecific Mitochondrial DNA Comparison of Mycopathogen Mycogone perniciosa Provides Insight Into Mitochondrial Transfer RNA Introns. Phytopathology, 111(4), 639-648. PMID 32886023. DOI 10.1094/PHYTO-07-20-0281-R.

Fu, Y. et al. (2016). Identification of Resistance to Wet Bubble Disease and Genetic Diversity in Wild and Cultivated Strains of Agaricus bisporus. Int J Mol Sci, 17(10), 1568. PMID 27669211. DOI 10.3390/ijms17101568.

Gea, F.J. et al. (2021). Control of Fungal Diseases in Mushroom Crops while Dealing with Fungicide Resistance: A Review. Microorganisms, 9(3), 585. PMID 33809140. DOI 10.3390/microorganisms9030585.

Kumar, A. et al. (2021). De novo genome sequencing of mycoparasite Mycogone perniciosa strain MgR1 sheds new light on its biological complexity. Braz J Microbiol, 52(3), 1545-1556. PMID 34138459. DOI 10.1007/s42770-021-00535-x.

Kumar, A. et al. (2025). Antifungal, growth-promoting, and lignocellulose degrading-bacteria from compost and casing soil of button mushroom (Agaricus bisporus). Environ Sci Pollut Res Int, 32(15), 9747-9758. PMID 40153125. DOI 10.1007/s11356-025-36325-3.

Li, D. et al. (2019). Genetic and Pathogenic Variability of Mycogone perniciosa Isolates Causing Wet Bubble Disease on Agaricus bisporus in China. Pathogens, 8(4), 179. PMID 31597275. DOI 10.3390/pathogens8040179.

Martín, M.L.T. et al. (2026). Bacteriome shifts in Agaricus bisporus associated with wet bubble (Mycogone perniciosa) and dry bubble (Lecanicillium fungicola) diseases revealed by 16S metataxonomics. BMC Genomics, 27(1). PMID 42115869. DOI 10.1186/s12864-026-12913-6.

Yang, Y. et al. (2020). Genome-Wide Identification and Analysis of Chitinase GH18 Gene Family in Mycogone perniciosa. Front Microbiol, 11, 596719. PMID 33505368. DOI 10.3389/fmicb.2020.596719.

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. Herhangi bir sağlık kararı almadan önce hekiminize danışınız. Fonksiyonel mantarlar ilaç değildir ve hastalıkların tedavisinde kullanılamaz.

Atıf yapılan kaynak: 9  |  Yöntem: Editöryel Politika  |  Referanslar: Bibliyografya