Pullulan Nedir? Kara Mayadan Yenilebilir Film ve Kaplama
Aureobasidium pullulans adlı kara mayanın ürettiği pullulan: maltotriozdan kurulan zincirin kimyası, üretimi ve melanin, yenilebilir film ve kaplama kullanımı, erik, turunçgil ve enoki üzerinde yapılan denemeler.
İçindekiler
Bir eriği ince, saydam bir tabakayla kaplamak ya da bir gıdayı plastik yerine yenilebilir bir filmle sarmak için denenen malzemelerden biri bir mantarın ürettiği şekerdir. Pullulan, mayaya benzeyen bir mantar olan Aureobasidium pullulans'ın oksijenli ortamda ürettiği, suda çözünen bir glukan zamkıdır (Singh ve ark., 2008). Gıda katkısı olarak kullanımı uzun bir geçmişe sahiptir (Cheng ve ark., 2011). Bu yazıda pullulanın kimyasını, onu üreten mantarı ve meyve ile mantar üzerinde denenen kaplamalarda ne ölçüldüğünü ele alıyoruz.
Üç glukozluk birimlerden bir zincir
Pullulanın yapısı tekrar eden bir desendir. Üç glukoz molekülünün α-(1→4) bağlarıyla birleştiği maltotrioz birimleri, birbirlerine α-(1→6) bağlarıyla bağlanır ve böylece düzenli tekrar eden bir kopolimer oluşur (Singh ve ark., 2008). Aynı derlemeye göre bu kesin doğrusal yapı pullulanı temel araştırmalarda iyi tanımlanmış bir model madde olarak da değerli kılar (Singh ve ark., 2008).
Polimer yüksüz, doğrusal ve suda çözünür bir polisakkarittir (Tabasum ve ark., 2018). İki farklı bağın bu düzenli sıralaması pullulana yapışkanlık ve lif oluşturabilme gibi kendine özgü fiziksel özellikler kazandırır (Prajapati ve ark., 2013). Aynı derlemede pullulanın gıda ve ilaç endüstrilerinde kullanıldığı ve kara maya benzeri A. pullulans'ın fermantasyonuyla elde edildiği belirtilir (Prajapati ve ark., 2013).
Pullulanı üreten mantar
A. pullulans birden çok biçime girebilen bir mantardır (Cheng ve ark., 2011). Pullulan hücre dışına salınan bir polisakkarittir; karbon, azot ve başka besinlerle zenginleştirilmiş bir besiyerinde batık fermantasyonla üretilir ve bu besinlerin pahalılığı üretim maliyetini yükseltir (Singh ve ark., 2019). Aynı derlemeye göre tarım ve gıda sanayisinin katı ve sıvı atıkları hem batık hem de katı hâl fermantasyonunda daha ucuz bir hammadde olarak kullanılabilir (Singh ve ark., 2019).
Ürünün kalitesi fermantasyon koşullarına bağlıdır. Moleküler ağırlık dağılımı ve saf pullulan içeriği uygulamalar için belirleyici özelliklerdir ve fermantasyon parametrelerine göre değişir (Cheng ve ark., 2011). A. pullulans kara mayalar arasında sayılır ve melanin üretir (Campana ve ark., 2022). Melaninin rolünü bu mantarda ve başka bir kara maya olan Zalaria obscura'da inceleyen çalışmada 40 °C'de bir saat bekletilen melaninli A. pullulans hücrelerinin yüzde 93,6'sı, melaninsiz hücrelerin yüzde 77'si canlı kalmıştır (Campana ve ark., 2022). Aynı çalışmada artan UV-C ışınımı melaninsiz suşların tamamını öldürmüş, melaninli suşlarda ise büyümeyi yaklaşık yüzde 30 azaltmıştır (Campana ve ark., 2022).
Mantar pigmentinin kimyasını melanin ve mantarlar yazısında anlattık. Aureobasidium adı sitede başka ortamlarda da geçiyor; denizdeki mantarlar için deniz mantarları, salamura yüzeyindeki mayalar için turşu ve salamurada film mayaları yazısına bakabilirsiniz.
Film ve kaplama olarak pullulan
Pullulan yenilebilir kaplama ve film yapımında, ayrıca çöktürücü, köpük oluşturucu ve yapıştırıcı olarak kullanılır; gıda ve ilaç ürünleri için koruyucu ambalaj malzemesi olarak da değerlendirilir (Tabasum ve ark., 2018). Aynı derlemeye göre pullulan karragenan, kitosan, selüloz, sodyum aljinat, nişasta ve peynir altı suyu proteini gibi pek çok polimerle karıştırılarak kullanılır (Tabasum ve ark., 2018). Mantar kaynaklı bir başka kaplama malzemesi için kitosan nedir yazısına bakabilirsiniz.
Mikrobiyal zamklar üzerine bir derleme pullulanı ksantan, gellan, kurdlan ve bakteri selülozuyla birlikte ele alır (Alizadeh-Sani ve ark., 2019). Derlemeye göre bu zamklar nem ve oksijen geçişine karşı kayda değer bariyer özelliği olan film ve kaplamalara dönüştürülebilir; mikrobiyolojik kararlılıkları, yapışma ve bütünlük özellikleri, ıslanabilirlikleri, çözünürlükleri, saydamlıkları ve mekanik özellikleri onları yenilebilir film ya da kaplama olarak kullanılabilir kılar (Alizadeh-Sani ve ark., 2019). Aynı derlemede mikrobiyal zamkların ABD Gıda ve İlaç Dairesi tarafından genel olarak güvenli kabul edilen maddeler listesinde yer aldığı belirtilir (Alizadeh-Sani ve ark., 2019).
Erik ve turunçgilde kaplama denemeleri
Yüzde 5 pullulan içeren yenilebilir bir kaplamanın 'Furongli' erikleri üzerinde denendiği bir çalışmada meyveler 25 °C'de ve yüzde 75-80 bağıl nemde 12 gün saklanmıştır (Ali ve ark., 2025). Kaplanmış eriklerde ağırlık kaybı hızı kaplanmamışlara göre yüzde 31, hastalık görülme oranı yüzde 72,7 düşük çıkmış; meyve sertliği daha iyi korunmuş, solunum ve etilen üretimi azalmıştır (Ali ve ark., 2025). Aynı çalışmada kaplama hemiselüloz, selüloz ve protopektin gibi hücre duvarı bileşenlerini korumuş, suda çözünen pektinin artışını sınırlayarak meyvenin yumuşamasını geciktirmiştir (Ali ve ark., 2025).
Turunçgilde kaplama bir canlıyı da taşıyabilir. Sekiz turunçgil çeşidinde denenen bir pullulan filmi yüzde 3 pullulan, yüzde 1 gliserin, 0,1 M sodyum klorür ve mililitrede 10 milyon koloni oluşturan birim düzeyinde biyokontrol mayası Kloeckera apiculata içermiştir (Zhao ve ark., 2024). Bu film yeşil ve mavi küf, ekşi çürüklük ve antraknoz görülmesini belirgin biçimde azaltmış, meyvenin ağırlık kaybı, çözünür kuru madde ve asitlik gibi kalite özelliklerini bozmadan raf ömrünü uzatmıştır (Zhao ve ark., 2024). Mayayı bir koruma aracı olarak kullanan başka bir örnek Metschnikowia pulcherrima yazısında.
Mantarı bir mantar ürünüyle korumak
Taze enoki (Flammulina velutipes) çabuk bozulan ve kolayca esmerleşen bir mantardır (Shao ve ark., 2023). Aynı çalışmada soya fosfolipitleriyle emülsiyon hâline getirilen tarçın aldehidi pullulanla kararlı tutulmuş, yüzde 6 pullulan eklenen emülsiyon tek düze ve kararlı bulunmuştur (Shao ve ark., 2023). Bu emülsiyonla kaplanan enokinin saklama kalitesi korunmuş, raf ömrü belirgin biçimde uzamıştır (Shao ve ark., 2023).
Paketteki havayla raf ömrünü uzatma yolu modifiye atmosfer ambalaj yazısında anlatılıyor. Bir mayanın enziminin süt işlemede nasıl kullanıldığını laktozsuz süt ve maya laktazı yazısında, miselyumun kendisinden yapılan ambalajı miselyumdan malzeme yazısında bulabilirsiniz.
Bilimsel referanslar
Ali, M.M. et al. (2025). Pullulan coating enhances postharvest quality retention and extends shelf life of Chinese plums by regulating enzymatic activity and gene expression related to ROS scavenging and cell wall metabolism. Int J Biol Macromol, 309(Pt 3), 143020. PMID 40216125. DOI 10.1016/j.ijbiomac.2025.143020.
Alizadeh-Sani, M. et al. (2019). Microbial gums: introducing a novel functional component of edible coatings and packaging. Appl Microbiol Biotechnol, 103(17), 6853-6866. PMID 31289906. DOI 10.1007/s00253-019-09966-x.
Campana, R. et al. (2022). Role of melanin in the black yeast fungi Aureobasidium pullulans and Zalaria obscura in promoting tolerance to environmental stresses and to antimicrobial compounds. Fungal Biol, 126(11-12), 817-825. PMID 36517149. DOI 10.1016/j.funbio.2022.11.002.
Cheng, K.C. et al. (2011). Pullulan: biosynthesis, production, and applications. Appl Microbiol Biotechnol, 92(1), 29-44. PMID 21800030. DOI 10.1007/s00253-011-3477-y.
Prajapati, V.D. et al. (2013). Pullulan: an exopolysaccharide and its various applications. Carbohydr Polym, 95(1), 540-9. PMID 23618305. DOI 10.1016/j.carbpol.2013.02.082.
Shao, X. et al. (2023). Pullulan-stabilized Soybean Phospholipids/Cinnamaldehyde emulsion for Flammulina velutipes preservation. Int J Biol Macromol, 246, 125425. PMID 37330078. DOI 10.1016/j.ijbiomac.2023.125425.
Singh, R.S. et al. (2008). Pullulan: Microbial sources, production and applications. Carbohydr Polym, 73(4), 515-31. PMID 26048217. DOI 10.1016/j.carbpol.2008.01.003.
Singh, R.S. et al. (2019). Pullulan production from agro-industrial waste and its applications in food industry: A review. Carbohydr Polym, 217, 46-57. PMID 31079684. DOI 10.1016/j.carbpol.2019.04.050.
Tabasum, S. et al. (2018). A review on versatile applications of blends and composites of pullulan with natural and synthetic polymers. Int J Biol Macromol, 120(Pt A), 603-632. PMID 30075213. DOI 10.1016/j.ijbiomac.2018.07.154.
Zhao, J. et al. (2024). Pullulan-based coatings carrying biocontrol yeast mixed with NaCl to control citrus postharvest disease decays. Pestic Biochem Physiol, 205, 106108. PMID 39477572. DOI 10.1016/j.pestbp.2024.106108.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. Herhangi bir sağlık kararı almadan önce hekiminize danışınız. Fonksiyonel mantarlar ilaç değildir ve hastalıkların tedavisinde kullanılamaz.
Atıf yapılan kaynak: 10 | Yöntem: Editöryel Politika | Referanslar: Bibliyografya