İçeriğe geç

Gastronomi Bilimi

Beyaz Peynir Salamurasında Mayalar: Tuzlu Suda Kim Yaşar?

Türk beyaz peyniri, feta ve Bulgar salamura peynirlerinde yaşayan mayalar: hangi türlerin bulunduğu, tuz ve asitliğin topluluğa etkisi, peynire tat katan maya enzimleri, şişme ve kayganlık kusurları, mandıradaki bulaşma noktaları ve soğukta saklama.

Beyaz peyniri saran tuzlu su yalnızca bir saklama sıvısı değildir; feta salamurasından maya suşları da ayrılmıştır (Bintsis ve ark., 2003). Salamura peynir üretiminde mayalar çoğu zaman bulaşan mikroplar olarak görülür (Geronikou ve ark., 2020), başka araştırmacılar ise onları olgunlaşmanın ve lezzetin katkıcıları sayar (Ermenlieva ve ark., 2025). Bu yazıda Türk beyaz peyniri, feta ve Bulgar salamura peynirlerinde hangi mayaların bulunduğunu, tuzun bu topluluğu nasıl süzdüğünü ve mayaların peynire hem tat hem kusur olarak ne getirdiğini izliyoruz.

Salamura peynirde hangi mayalar var?

Bir derlemede feta ve feta tipi peynirlerde öne çıkan mayalar Debaryomyces hansenii, Geotrichum candidum, Kluyveromyces marxianus, Kluyveromyces lactis, Rhodotorula mucilaginosa ve Trichosporon türleri olarak sıralanmıştır (Geronikou ve ark., 2020). Tek tek çalışmalarda tablo üreticiye ve yöreye göre değişir:

Peynir ve örnekBaskın ya da belirgin mayalar
Geleneksel Türk beyaz peyniriCandida zeylanoides baskın; K. lactis ve D. hansenii belirgin (Macit ve ark., 2023)
Dört Yunan üreticisinin fetasıK. lactis, Pichia fermentans, C. zeylanoides (Rantsiou ve ark., 2008)
Bulgaristan'dan 100 salamura peynirTorulaspora delbrueckii, D. hansenii, Saccharomyces cerevisiae, Candida sphaerica (Ermenlieva ve ark., 2025)
Sardinya'da iki mandıranın fetasıBirinde K. lactis, öbüründe D. hansenii baskın (Fadda ve ark., 2001)

Yunan fetalarında maya topluluğu her üreticide farklı çıkmış, mayalarda kültür ve DNA yöntemleri birbirini iyi doğrulamıştır (Rantsiou ve ark., 2008). Bulgar örneklerinde D. hansenii endüstriyel peynirlerde baskın olmuş, S. cerevisiae ise zanaat peynirlerinden daha sık ayrılmıştır (Ermenlieva ve ark., 2025). Listedeki T. delbrueckii, şarapta ve hamurda ikinci maya olarak tanıdığımız türdür.

Tuzun süzgeci

Bulgar örneklerinde maya türlerinin dağılımını etkileyen başlıca iki etken tuz içeriği ve asitlik olmuştur (Ermenlieva ve ark., 2025). Maya sayısıyla tuz arasındaki anlamlı ilişki yalnız endüstriyel peynirlerde görülmüş, tuzu yüksek peynirlerde maya sayısı da yüksek çıkmış ve D. hansenii tuza daha dayanıklı bulunmuştur (Ermenlieva ve ark., 2025). Bu mayanın tuzlu ortamdaki başka bir işi peynir kabuğunun tuzlu mayası yazısında.

Fetadan ayrılan üç maya suşuyla yapılan bir laboratuvar çalışmasında suşlar pH 2,5 ile 8 arasında gelişebilmiş, gelişme pH 5,5'te doruğa çıkmıştır (Vivier ve ark., 1994). Gelişme 4-44 °C arasında mümkün olmuş, uygun sıcaklık üç suşta da 32 °C bulunmuş; artan sodyum klorür ve düşen su aktivitesi gelişmeyi belirgin biçimde değiştirmiştir (Vivier ve ark., 1994). Salamuranın yüzeyinde zar tutan mayalar için turşu ve salamurada film mayaları yazısına bakabilirsiniz.

Peynire tat katan enzimler

Feta salamurasından ayrılan D. hansenii ve S. cerevisiae suşlarının hücre içi proteolitik etkinliği ve kazein parçalama gücü aynı salamuradan ayrılan laktobasillerden yüksek bulunmuş, maya esterazları kısa zincirli yağ asitlerini tercihli olarak parçalamıştır (Bintsis ve ark., 2003). Yazarlar bu mayaların feta lezzetinin gelişimine katkı verebileceğini belirtmiştir (Bintsis ve ark., 2003).

Beyaz peynirde ek kültür olarak Yarrowia lipolytica, D. hansenii ve K. lactis denendiğinde peynirin kimyasal, mikrobiyolojik ve duyusal özellikleri maya türüne göre değişmiştir (Sevinc-Demircan ve ark., 2023). D. hansenii katılan peynirde olgunlaşma indeksi yüksek çıkmış ve dokudaki daha düşük sertlikle birlikte ilerlemiş bir proteolize işaret etmiş; K. lactis laktoz metabolizmasıyla ilişkilendirilmiş ve Lactococcus bakterilerinin gelişimini desteklemiştir (Sevinc-Demircan ve ark., 2023). Duyusal değerlendirmede öne geçen Y. lipolytica peyniri Yarrowia lipolytica yazısında ele alınıyor.

Şişen paket, kayganlaşan yüzey

Salamura peynirlerde mayalardan kaynaklanan kusurlar çoğunlukla enzim etkinliğine ve fermente edilebilen karbonhidratların kullanımına bağlanır; açığa çıkan karbondioksit, yağ asitleri, uçucu ve kükürtlü bileşikler yabancı tatlara, dokunun yumuşamasına, renk değişimine ve paketlerin şişmesine yol açabilir (Geronikou ve ark., 2020).

Sardinya'daki fetalarda iyi nitelikli örneklerle yüzeyi kayganlaşmış örnekler arasında maya türleri bakımından anlamlı fark bulunmamış, yani kayganlık mayayla ilişkilendirilmemiştir (Fadda ve ark., 2001). Şişme ise güçlü bir fermantasyon mayası olan Dekkera anomala ile ilişkilendirilmiş; bu maya şişmiş örneklerin tamamında gram başına 10⁶'yı aşan sayılarda bulunurken iyi örneklerin yalnız yüzde 5,4'ünde düşük sayılarda ayrılmıştır (Fadda ve ark., 2001). Dekkera ile Brettanomyces adlarının literatürde nasıl birlikte kullanıldığı Brettanomyces nedir yazısında.

Mandıradan raf ömrüne

Danimarka'da bir mandıranın beyaz salamura peynir hattında 26 noktadan örnek alınan çalışmada bozulma mayaları peynir altı suyunda mililitrede 1,48-6,27 log, eski pıhtı artığında gram başına 5,44 log, havada metreküpte 1,02 log düzeyinde bulunmuştur (Geronikou ve ark., 2022). Tür çeşitliliği kalıp çevirme makinesinin altında biriken eski pıhtıda doruğa çıkmış, daha sık ayrılan türler Candida intermedia, K. marxianus ve Pichia kudriavzevii olmuştur (Geronikou ve ark., 2022).

Aynı ekibin otlu ve kurutulmuş domatesli iki beyaz salamura peyniri 5 ve 10 °C'de 52 hafta izlediği çalışmada maya sayısı ilk 12-14 haftada artmış, sonra gram başına 4,19-7,08 log aralığında sabitlenmiştir (Geronikou ve ark., 2023). Daha yüksek saklama sıcaklığı, özellikle domatesli peynirde, daha düşük maya sayısı ve daha yüksek tür çeşitliliğiyle birlikte görülmüş; yazarlar bunu türler arası olumsuz etkileşimlere bağlamıştır (Geronikou ve ark., 2023). Mandıralarda alınan önlemler derlemede süt pastörizasyonu, soğutma, hijyenik temizlik, hava filtrasyonu ve aseptik ya da modifiye atmosferli paketleme olarak sıralanır (Geronikou ve ark., 2020).

Bilimsel referanslar

Bintsis, T. et al. (2003). Protease, peptidase and esterase activities by lactobacilli and yeast isolates from Feta cheese brine. J Appl Microbiol, 95(1), 68-77. PMID 12807455. DOI 10.1046/j.1365-2672.2003.01980.x.

Ermenlieva, N. et al. (2025). Yeast Ecology in White Brined Cheeses: Correlations with Physicochemical Parameters in Artisanal and Industrial Products. Microorganisms, 13(9), 1965. PMID 41011298. DOI 10.3390/microorganisms13091965.

Fadda, M.E. et al. (2001). Yeast populations in Sardinian feta cheese. Int J Food Microbiol, 69(1-2), 153-6. PMID 11589555. DOI 10.1016/s0168-1605(01)00586-4.

Geronikou, A. et al. (2020). Occurrence of Yeasts in White-Brined Cheeses: Methodologies for Identification, Spoilage Potential and Good Manufacturing Practices. Front Microbiol, 11, 582778. PMID 33178163. DOI 10.3389/fmicb.2020.582778.

Geronikou, A. et al. (2022). Occurrence and Identification of Yeasts in Production of White-Brined Cheese. Microorganisms, 10(6), 1079. PMID 35744597. DOI 10.3390/microorganisms10061079.

Geronikou, A. et al. (2023). Diversity and succession of contaminating yeasts in white-brined cheese during cold storage. Food Microbiol, 113, 104266. PMID 37098422. DOI 10.1016/j.fm.2023.104266.

Macit, E. et al. (2023). The characterization of the non-starter lactic acid bacteria and yeast microbiota and the chemical and aromatic properties of traditionally produced Turkish White Cheese. Braz J Microbiol, 54(3), 2227-2241. PMID 37624476. DOI 10.1007/s42770-023-01098-9.

Rantsiou, K. et al. (2008). Microflora of Feta cheese from four Greek manufacturers. Int J Food Microbiol, 126(1-2), 36-42. PMID 18555549. DOI 10.1016/j.ijfoodmicro.2008.04.031.

Sevinc-Demircan, B. et al. (2023). Use of yeast isolates of cheese origin as adjunct culture in Beyaz cheese: Influence on sensorial, textural and quality characteristics. J Food Sci Technol, 60(10), 2670-2680. PMID 37599848. DOI 10.1007/s13197-023-05791-3.

Vivier, D. et al. (1994). Study of the growth of yeasts from feta cheese. Int J Food Microbiol, 22(2-3), 207-15. PMID 8074973. DOI 10.1016/0168-1605(94)90143-0.

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. Herhangi bir sağlık kararı almadan önce hekiminize danışınız. Fonksiyonel mantarlar ilaç değildir ve hastalıkların tedavisinde kullanılamaz.

Atıf yapılan kaynak: 10  |  Yöntem: Editöryel Politika  |  Referanslar: Bibliyografya