Mikrobiyal Teruar: Bağdan Şaraba Mantar Toplulukları
Üzüm kabuğundaki mantar ve maya toplulukları ile şarabın bölgesel kimliği üzerine araştırmalar: Kaliforniya ve Yeni Zelanda bağları, tek bağ ölçeği, Yunanistan'da teruar birimleri ve topluluğun yıldan yıla kalıcılığı tartışması.
İçindekiler
Bir bölgenin şarabını komşu bölgeninkinden ayıran özelliklerin kaynağı uzun süre yalnız bağcılık uygulamalarında ve jeolojide arandı (Bokulich ve ark., 2014). Oysa üzüm bağdan şişeye giden yolda mikropların elinden geçer ve şaraba dönüşümü mikrobiyal etkinlikle olur (Bokulich ve ark., 2014). Mikrobiyal teruar kavramı bu noktada devreye giriyor: hasattan önce ve sonra mikropların coğrafi dağılımının, şarapların duyusal özelliklerindeki bölgesel farka katkı yaptığı düşüncesi (Flörl ve ark., 2026). Bu yazı kavramın hangi ölçümlere dayandığını ve hangi noktada hâlâ tartışmalı olduğunu anlatıyor.
Üzüm kabuğundaki topluluğun haritası
Üzüm yüzeylerinden alınan örneklerin kısa DNA parçalarıyla dizilendiği bir çalışmada, tane yüzeyinde yaşayan mantar ve bakteri topluluklarını bölgenin, bağın ve üzüm çeşidinin birlikte biçimlendirdiği gösterilmiştir (Bokulich ve ark., 2014). Aynı çalışmada bu toplulukların belirli iklim özellikleriyle ilişkili olduğu bulunmuş ve yazarlar rastgele olmayan bir “mikrobiyal teruar” bulunduğunu öne sürmüştür (Bokulich ve ark., 2014).
Aynı araştırma grubunun sonraki çalışması soruyu şişeye taşıdı. Napa ve Sonoma'daki 200'ü aşkın ticari şarap fermantasyonunu izleyen çalışmada hem üzüm mikrobiyotası hem de şarabın metabolit profili, bağcılık bölgelerini ve tek tek bağları birbirinden ayırabilmiştir (Bokulich ve ark., 2016). Bağdan ve şarap evinden gelen mantar ve bakteri toplulukları bitmiş şarabın kimyasal bileşimiyle ilişkili çıkmış; makine öğrenmesi modelleri bu topluluklardan bitmiş şaraptaki metabolit miktarlarını öngörebilmiştir (Bokulich ve ark., 2016).
Bu yüzeydeki mantarların hepsi şarap için iyi haber değil. Asmanın kendi hastalıklarından biri için asma küllemesi, üzümdeki küf toksinleri için üzümde okratoksin A yazısına bakabilirsiniz.
Yeni Zelanda'da bir maya nüfusu
Maya topluluklarının coğrafi ayrımını sağlam biçimde sınamak için tasarlanmış bir araştırma Yeni Zelanda'da yapıldı (Gayevskiy ve ark., 2012). Kuzey Ada'daki farklı bölgelerden tekrarlı bağlar ve bunların kendiliğinden fermantasyonları incelendiğinde maya topluluklarının bölgelere göre belirgin biçimde ayrıştığı görülmüş; Saccharomyces cerevisiae için ise tablo daha karışık çıkmış, bölgeye özgü alt nüfusların yanında bölgeler arası gen akışı da saptanmıştır (Gayevskiy ve ark., 2012).
Asıl soru, bu genetik farkın şaraba yansıyıp yansımadığıydı. Yeni Zelanda'nın bölgesel olarak ayrışmış S. cerevisiae nüfuslarıyla yapılan fermantasyonlarda bu nüfusların şarabın özelliklerini farklı biçimde etkilediği ve bu farkın karmaşık bir kimyasal karışımdan kaynaklandığı gösterilmiştir (Knight ve ark., 2015). Yazarlar bu sonucu mikrop nüfuslarının şarabın bölgesel kimliğindeki payına dair bir kanıt olarak yorumlamıştır (Knight ve ark., 2015).
Bu mayanın adaya nasıl geldiği de ilginç. Yeni Zelanda'dan 52 suşun tüm genomlarını küresel suş setiyle karşılaştıran çalışmada nüfusun yalnız Avrupa kökenli olduğu ve çoğu son bin yılda gerçekleşen, sayısı ondan aşağı olmayan kurucu olaydan geldiği bulunmuştur (Gayevskiy ve ark., 2016). Aynı çalışmaya göre insanlar bu mayayı önceden bulunmadığı Yeni Zelanda'ya taşımış, maya bağlara yerleşmiş ama yerli ormanlara yayılması sınırlı kalmıştır (Gayevskiy ve ark., 2016). Mayayı taşıyan canlılardan biri için eşek arıları ve şarap mayası yazısına bakabilirsiniz.
Tek bir bağın ölçeği
Şarabın farklılaştığı ileri sürülen ölçeklerin küçüğü tek bir bağdır; mikropların bu ölçekte de ayrışıp ayrışmadığı ise yakın zamana kadar bilinmiyordu (Knight ve ark., 2020). Central Otago'daki dört Pinot Noir bağında mantar toplulukları bağdan bağa belirgin biçimde ayrışmış, ancak aynı bağların üzümlerini fermente eden S. cerevisiae nüfusları arasında bağa göre bir sınır görülmemiştir (Knight ve ark., 2020). Yazarlar bu sonucu bağ mikrobiyomunun bağa özgü özelliklere katkı yapabileceğine dair bir işaret olarak değerlendirmiştir (Knight ve ark., 2020).
Yunanistan'ın Drama bölgesinde üç üzüm çeşidinde yapılan çalışmada üzüm tanesi yüzeyindeki mantar ve bakteri toplulukları üzerinde hasat yılının ve coğrafi analizle tanımlanan teruar birimlerinin etkisi, bağın konumu ve çeşidin etkisinden güçlü çıkmıştır (Bekris ve ark., 2025). Aynı çalışmada çekirdek topluluğun mantar üyeleri Cladosporium, Aureobasidium ve Alternaria olarak tanımlanmıştır (Bekris ve ark., 2025).
Teruar her yıl yeniden mi kuruluyor?
Üzüm her yıl yeniden oluşan, kısa ömürlü bir üründür; bu yüzden mikrobiyal teruarın yıldan yıla kalıcı olup olmadığını anlamak için bağdaki mikropların nereden geldiğini bilmek gerekir (Griggs ve ark., 2021). Aynı derlemeye göre bağ, özellikle dışarıdan maya eklenmeden yürütülen fermantasyonlarda şaraba mikrop girişinin önemli bir kapısıdır (Griggs ve ark., 2021).
Tek bir şarap evinde iki hasat yılı boyunca yapılan 16 kendiliğinden fermantasyonda 1.036 maya kolonisi tür ve suş düzeyinde tanımlanmış, 222 S. cerevisiae kolonisi 37 yerel suş ile daha önce kullanılmış üç ticari suşa ayrılmıştır (Benito-Castellanos ve ark., 2026). Saccharomyces dışı mayalar arasında sayıca başı Metschnikowia pulcherrima ile Lachancea thermotolerans çekmiş, ama bu mayaların hiçbir suşu fermantasyonlar ve yıllar boyunca tutarlı biçimde görülmemiştir (Benito-Castellanos ve ark., 2026). Bazı S. cerevisiae klonları tekrar ortaya çıksa da çoğu tek bir yıla, bağa ya da fermantasyon biçimine özgü kalmış; yazarlara göre bu suşlar tekrarlanabilir bir mikrobiyal imzadan sorumlu tutulamaz (Benito-Castellanos ve ark., 2026). Bu iki mayanın şaraptaki rolü Metschnikowia pulcherrima ve Lachancea thermotolerans yazılarında anlatılıyor.
Kavram bugün nerede duruyor?
Güncel bir derlemeye göre bağ mikrobiyomlarının coğrafi örüntüleri bugün başlıca şarap bölgelerinin hepsinde belgelenmiştir; Saccharomyces dışı türlerin çeşitliliği fermantasyonun gidişini ve şarabın özelliklerini etkiler, bu etki şarap evinin ortamı ve üretim uygulamalarıyla da değişir (Flörl ve ark., 2026). Aynı derleme alandaki yaygın yanlış anlamalara ve kalan bilgi boşluklarına ayrıca yer verir (Flörl ve ark., 2026). Şıraya düşen mayaların birbirini bir toksinle elemesi ise kardeş yazı katil mayalar içinde anlatılıyor; kendiliğinden fermantasyonun genel akışı için şarap mayası nasıl çalışır yazısına geçebilirsiniz.
Bilimsel referanslar
Bekris, F. et al. (2025). Vintage and terroir are the strongest determinants of grapevine carposphere microbiome in the viticultural zone of Drama, Greece. FEMS Microbiol Ecol, 101(2), fiaf008. PMID 39832807. DOI 10.1093/femsec/fiaf008.
Benito-Castellanos, A. et al. (2026). Wine yeast terroir: Presence and persistence of different oenological yeast clones (Saccharomyces and non-Saccharomyces) in spontaneous fermentations. Food Microbiol, 136, 105019. PMID 41478694. DOI 10.1016/j.fm.2025.105019.
Bokulich, N.A. et al. (2014). Microbial biogeography of wine grapes is conditioned by cultivar, vintage, and climate. Proc Natl Acad Sci U S A, 111(1), E139-48. PMID 24277822. DOI 10.1073/pnas.1317377110.
Bokulich, N.A. et al. (2016). Associations among Wine Grape Microbiome, Metabolome, and Fermentation Behavior Suggest Microbial Contribution to Regional Wine Characteristics. mBio, 7(3), e00631-16. PMID 27302757. DOI 10.1128/mBio.00631-16.
Flörl, L. et al. (2026). Microbial terroir in winegrowing: revisiting the role of microbial biogeography in terroir expression. Appl Environ Microbiol, 92(8), e0119026. PMID 42474191. DOI 10.1128/aem.01190-26.
Gayevskiy, V. et al. (2012). Geographic delineations of yeast communities and populations associated with vines and wines in New Zealand. ISME J, 6(7), 1281-90. PMID 22189497. DOI 10.1038/ismej.2011.195.
Gayevskiy, V. et al. (2016). European derived Saccharomyces cerevisiae colonisation of New Zealand vineyards aided by humans. FEMS Yeast Res, 16(7), fow091. PMID 27744274. DOI 10.1093/femsyr/fow091.
Griggs, R.G. et al. (2021). Sources and Assembly of Microbial Communities in Vineyards as a Functional Component of Winegrowing. Front Microbiol, 12, 673810. PMID 33927711. DOI 10.3389/fmicb.2021.673810.
Knight, S. et al. (2015). Regional microbial signatures positively correlate with differential wine phenotypes: evidence for a microbial aspect to terroir. Sci Rep, 5, 14233. PMID 26400688. DOI 10.1038/srep14233.
Knight, S.J. et al. (2020). Small scale fungal community differentiation in a vineyard system. Food Microbiol, 87, 103358. PMID 31948613. DOI 10.1016/j.fm.2019.103358.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. Herhangi bir sağlık kararı almadan önce hekiminize danışınız. Fonksiyonel mantarlar ilaç değildir ve hastalıkların tedavisinde kullanılamaz.
Atıf yapılan kaynak: 10 | Yöntem: Editöryel Politika | Referanslar: Bibliyografya